درمقابله با بلایا چه کنیم؟
«یک بلا عبارت است از در هم ریختنگی شدید زیست محیطی و روانی اجتماعی ، که بسیار فراتر از ظرفیت انطباقی جامعه مبتلا است »
مقدمه
بلایای طبیعی سالیانه منجر به مرگ ، معلولیت جسمی و روانی و تغییر روند مسیر زندگی میلیون ها نفر و صدمات مالی شدید برای افراد و دولت ها می گردند .کمک ها و امداد ها از سایر نقاط کشور و دنیا به دنبال وقوع بلایا به سرعت به منطقه آسیب دیده ارسال می گردد. کمک ها ی بهداشتی یکی از اولین و مهم ترین امدادهایی است که به منطقه آسیب دیده می رسد .هرچند سال های گذشته سیاستگذاران بهداشتی دربرابر وقایع آسیب زا کمتر به عوارض روان شناختی می پرداختند ،طی سالهای اخیر اهمیت رسیدگی سریع و به هنگام به واکنش های روانی افراد آسیب دیده در طی بلایا برمتولین بهداشت محرز شده و به همین دلیل پرداختن به واکنش های روانی بازماندگان با هدف عادی سازی واکنش ها و جلوگیری از بروز عوارض دیر پا که منجر به افت کیفیت زندگی و کاهش کارایی افراد می گردد ،از اهم اهداف فعالیت ها ی متخصصین و کارشناسان بهداشت روان اعزامی به مناطق آسیب دیده محسوب می گردد .همان طور که میدانید کشور ما ایران در طول تاریخ با حوادث غیر مترقبه و بلایای طبیعی فراوانی دست به گریبان بوده است .در این رهگذر چه بسیارند کسانی که بازماندگان فاجعه های دردناکی مانند زلزله بم بوده اند ورنج و فشار روانی شدیدی را تجربه کرده اند .این افراد نیاز مند حمایت های روانی – اجتماعی هستند تا عوارض ناشی از اسیب ها را پشت سر بگذارند و بتوانند از نظر روانی و اجتماعی دوباره توانمند شده ،با مشکلات و مسایلی که پس از هر فاجعه ای شدت پیدا می کند روبرو شوند و با برنامه ریزی صحیح ،راه حل های مناسب را پیدا کرده به مرحله اجرا در آورند .پس حمایت های روانی اجتماعی از نیازهای اساسی پس از هر حادثه ای است و اطمینان داریم که شما نیز آن را احساس کرده اید و با کمک هم می توانیم در زمینه پیشگیری از عوارض ماندگار و زخم های روانی ناشی از فجایع و بلایا به موفقیت زیادی دست پیدا کنیم .
تعریف بلایا و حوادث
بلایا عملی از طبیعت است که با شدتی که وضعی فاجعه انگیز ایجاد کند و شیرازه زندگی روزانه مردم را در هم بپیچد و دچار رنج و درد نماید و آنها را به غذا ، پوشاک ، سرپناه ، مراقبت های بهداشتی – درمانی و سایر ضروریات زندگی و محافظت در برابر عوامل و شرایط نا مساعد محیط محتاج کند .
انواع بلایا
- بلایای ناشی از عوامل جوی نظیر طوفان ها ،خشکسالی ، موج گرمای سخت و موج سرمای سخت
- بلایای ناشی از تغیرات سطح زمین مانند سیل ، ریزش کوه ، سقوط بهمن ، امواج دریایی
- بلایای ناشی از جابجایی وتکان قشر زمین مانند زمین لرزه و آتشفشان
- سوانح و حوادث نظیر : انفجار، آتش سوزی ، تصادفات ریلی و جاده ای (جزو حوادث غیر طبیعی است )
حوادث طبیعی : مواردی هستند که بشر در ایجاد آن دخالت ندارند .
حوادث غیر طبیعی : مواردی هستند که بشر در ایجاد آن دخالت دارد که یکی از انواع آن حوادث ترافیکی است .
تجربه نشان داده است اقدام مسولانه دربروز بلایا تنها داشتن اطلاعات کافی نیست ، بلکه علاوه بر آن باید درک درستی از آنچه برای عمل مناسب است ، وجود داشته باشد . نتایج بررسی تجربه های ملی و جهانی در برخورد با بلایا ی طبیعی تحت عناوین زیر و با تاکید بر مسایل بهداشتی نشان داده شده است :
- مهمترین مسایل ساعت ها و روز های اول بعد از بحران چیست ؟
- برای مقابله با بلایا چه آمادگی هایی ضرورت دارد ؟
- در تجربه های موجود برجسته ترین جنبه هلی مثبت عملیات کمک چه بوده است ؟
ازآنجا که بلایای طبیعی و حوادث به کرات در نقاط مختلف روی می دهد و فقط شکل آن متفاوت می باشد ، بنابراین وجود آمادگی در مواجه با این گونه حوادث یک حقیقت انکار نشدنی و یکی از اولویت های زندگی بشری است ، در این بین و به منظور حصول نتایج مطلوب لازم است ، اقداماتی در برخورد با بلایا صورت گیرد که به طور خلاصه می توان به موارد زیر اشاره داشت :
اقدامات پیش از وقوع بلایا شامل :
- سازماندهی تیم ها و گروه ها
- تجهیزتیم ها وگروه ها به وسایل و لوازم مورد نیاز
- اموزش و تدوین شرح وظایف گروه ها
- مشخص کردن وظایف مردم و سازمانهای امدادگر
- مشخص کردن وظایف سازمانهای دولتی و مقامات دولتی
- پیش بینی محل های اسکان مردم در زمان وقوع بلایا
- اموزش مردم
- اعلام خطر
- تخلیه مردم از محل در معرض خطر
مهمترین مسایل ساعت ها و روزهای اول بعد از بحران چیست ؟
ü به هم ریختگی و نابسامانی شدید محدودیت منابع درجمعیت آسیب دیده
ü جست و جو نجات
ü تخلیه به موقع و سریع جمعیت منطقه بحران به مکان امن وسرپناه موقت
ü برقراری سیستم هشدار دهنده و پیام رسانی
ü تامین و توزیع عادلانه مواد غذایی
ü نامین و توزیع آب آشامیدنی سالم و کافی
ü مراقبت های بهداشتی اولیه و خدمات پزشکی
ü ایجاد امنیت مالی و جانی حمعیت اسیب دیده برای تامین وضعیت روحی مناسب اسیب دیدگان برای قبول اجرای عملیات اضطراری
ü اعمال مدیریت کمیته کاهش اثرات بلایای طبیعی برای اجرای فعالیتهای گروه های عملیاتی
ü تامین حرارت وبرودت سرپناه ها به منظور نگهداشت سلامت و بهداشت آسیب دیدگان
ü فراهم آوردن امکانات بهداشتی – درمانی برای ارایه خدمات به موقع و فوری
ü برقرای اجزای phcدراردوگاه های موقت آسیب دیدگان (تغذیه ، تامین آب سالم ، بهسازی اساسی ، مراقبت از مادران و نوزادان ، تنظیم خانواده ، بیماریابی و درمان به موقع ، واکسیناسیون ، آموزش بهداشت )
ü تامین و توزیع دارو ، مواد ضد عفونی و پاک کننده به مقدار کافی .
گردآوردنده:فائقه غنمی کارشناس ارشد روان شناسی بالینی.کارشناس روان مرکز شماره 3
منصوره الاجگردی کارشناس ارشد روان شناسی بالینی.کارشناس روان مرکز شماره 8
گروه سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد
