بافردی که تصمیم خودکشی دارد چه برخوردی داشته باشیم؟

تعریف خودکشی

خودکشی به عنوان یک رفتار ،مرگی است که به دست خود شخص انجام می گیرد .به گفته اشناید من " خودکشی عمل آگاهانه آسیب رساندن به خود است که می توان آن را یک ناراحتی چند بعدی در انسان نیازمند دانست که برای مسئله تعیین شده او این عمل بهترین راه حل تصورمی شود".

برمبنای تعریف مرکز مطالعات انیستیتو ملی بهداشت روانی آمریکا ، خودکشی تلاشی آگاهانه به منظور خاتمه دادن به زندگی شخص توسط خودش می باشد که ممکن است این تلاش به اقدام تبدیل گردد یا فقط به شکل احساسی در فرد بماند .

این تعریف سه شکل مختلف این پدیده را مطرح می کند

1)      خودکشی به اتمام رسیده : به معنی عملی موفق که منجر به مرگ شود .

2)      اقدام به خودکشی : به عملی ناقص گفته می شود که به مرگ منتهی نگردیده است .

3)      افکار وتمایلات خودکشی : فکر و یا تمایل به خودکشی است که در ذهن فرد وجود دارد ولی به مرحله عمل در نیامده است .

آمارهای سازمان جهانی بهداشت ،نشان میدهد که سالیانه حدود چهارصد هزار نفر به دلیل خودکشی موفق جان خود را از دست می دهند .خودکشی در ردیف دهمین علت مرگ ومیربرای تمام سنین در بیشتر کشورهای جهان است .در حالیکه آمار مرگ و میر بیماران خودکشی کرده در بین مردان سه برابر بیشتر از زنان است ، ولی زنها چهار برابر بیشتر از مردها اقدام به خودکشی می کنند.

در زمینه علل خودکشی طبقه بندی های متعددی وجود دارد ، در این جا به یکی از این طبقه بندی ها اشاره می شود

1)بیماریهای روانی

95% کسانی که اقدام به خودکشی می کنند ، بیماری روانی دارند .خطر خودکشی در بیماران روانی 12-3 برابر بیشتر از جمعیت عمومی است .

نوع بیماریها

افسردگی 80% (15%) خطر خودکشی موفق دارند . در ابتدا وانتهای دوره خطر بیشتر است .

سوء مصرف مواد (13%) خطر خودکشی موفق دارند .هروئین 20 برابر افزایش خطر خود کشی دارد .

سایکوز – اسکیزوفرنی (10%) خطر خودکشی موفق دارند. اکثرا در چند هفته اول بیماری افزایش خطر خودکشی دارد .

اختلالات شخصیت 2 % تا 3 % خطر خودکشی دارند . در زندانیان 3 برابر جمعیت عادی است .

2)علل اقتصادی شامل بیکاری ، مشکلات اقتصادی ، اخراج شدن از کار و ورشکست شدن و از دست رفتن پایگاههای اجتماعی .

3) علل عاطفی شامل شکست در عشق ، از دست رفتن شخص مورد علاقه ، مرگ یا بیماری خطر ناک یکی از نزدیکان ، درگیریها واختلالات خانوادگی

باورهای غلط وحقایقی راجع به خودکشی

باور غلط: افرادی که یک بار اقدام به خودکشی می کنند دیگر سراغ آن نمی روند .

حقیقت :اغلب مواقع عکس قضیه درست است .کسانی که اقدام های قبلی خودکشی داشته اند ، بیشتر در معرض خطر خودکشی قرار دارند .برای بعضی از این افراد ،خودکشی در دفعات دوم و سوم آسان تر است .

باور غلط :فرد باید دیوانه باشد که حتی فکر خودکشی به سرش بزند .

حقیقت : بیشتر مردم گاهگاهی در طول زندگی خود در مورد خودکشی فکر کرده اند . بسیاری از افرادی که خودکشی می کنند و یا اقدام به خودکشی کرده اند ، در زندگی خود افراد عاقلی بوده اند .

باور غلط : صحبت راجع به خودکشی می تواند ایده خودکشی را در فرد بوجود اورد .

حقیقت : بحران و آشفتگی های هیجانی ناشی از آن ،فکر راجع به خودکشی را در ذهن فرد مستعد ایجاد نموده است .علاقمندی و صحبت مستقیم راجع به خودکشی ،این اجازه را به فرد می دهد فشار یا ناراحتی صحبت راحع به مشکلات خود را تجربه نماید که این امر می تواند منجر به کاهش اضطراب در وی گردد.

باور غلط : کسانی که قصد جدی خود کشی دارند هیچ کاری را نمی توان برای انها انجام داد.

حقیقت : بیشتر بحران های منجر به خود کشی  محدود به زمان بوده و بر اساس افکار مبهم صورت گرفته اند .کسانی که اقدام به خودکشی می کنند به نحوی قصد فرار از مشکلات دارند. در حالی که انها می باید مستقیما با مشکلات برخورد نموده تا بتوانند راه حلهای دیگری را بیابند .راه حلهایی که با کمک افراد علاقمند به آنها در طول بحران مطرح شده و با حمایت آنها این افراد قادر خواهند بود دقیقتر راجع به مسائل فکر کنند .

چگونه می توان به فردی که قصد خودکشی دارد کمک نمود

اغلب خودکشی ها را می توان با اقدام های  بجا و مناسب در مورد افراد در معرض بحران پیشگیری نمود .اگر فردی را که قصد خودکشی دارد می شناسید لازم است اقدامات زیر را انجام دهید

خونسرد باشید در بیشتر موارد عجله ای در کار نیست . بنشینید و واقعا به صحبت های فرد گوش فرا دهید وضمن درک ، حمایت های عاطفی خود را درمورد وی اعمال نمائید .

بطور مستقیم راجع به خود کشی بحث نمائید .بیشتر افراد راجع به مرگ ومردن احساسات مبهمی داشته

وآماده دریافت هر نوع کمکی هستند .از صحبت یا سوال مستقیم راجع به خودکشی ، ترس و وحشتی بخود راه ندهید .

فرد را به استفاده از روش های حل مسئله واقدامات مثبت تشویق و ترغیب نمایید . بخاطر داشته باشید فردی که در موقعیت بحران عاطفی قرار دارد ، نمی تواند منطقی و دقیق فکر کند .او را از هر گونه اقدام جدی و تصمیمات غیر قابل برگشت در موقعیت بحران باز دارید و راجع به تغیرات مثبتی که امید به زندگی را در وی افزایش می دهد بحث و گفتگو نمائید .

از دیگر افراد کمک بگیرید .علیرغم اینکه شما قصد کمک را دارید ، سعی نکنید با ایفای نقش مشاور تمام مسئولیت را خود به عهده بگیرید .در جستجوی افرادی که بتوانند در زمینه های تخصصی به شما کمک کنند برآیید ، حتی اگر به قیمت از بین رفتن اعتماد او به شما شود . اجازه دهید فرد مشکل دار بفهمد که شما برای وی اهمیت قائلید و نسبت به او چنان علاقمندید که قصد کمک از دیگران جهت رفع مشکلات وی را دارید .

خودکشی و تاثیرآن بر خانواده شما

مرگ هر فرد تاثیر بسزائی بر اطرافیان او می گذارد .مخصوصا بر جمع دوستان ، خانواده و عزیزانی  که بیش از هر فرد دیگر به او نزدیک میباشند .خودکشی باعث می گردد خانواده و دوستان احساس کنند که ایشان سبب وعامل این موضوع بوده اند . بسیاری از خانواده ها پس از خود کشی عزیز از دست رفته خود هرگز نتوانسته اند به زندگی طبیعی خود بازگشت کنند . امروز تصمیم شما می تواند باعث از بین رفتن خانواده یا دوستان نزدیک شما گردد و یا باعث تسلی و شادی آنها گردد.

تهیه کننده خانم الاجگردی کارشناس روانشناسی ارشد بالینی مرکز 8 شهری

گروه سلامت روانی اجتماعی اعتیاد