((مهارت ارتباط ))یکی از مهمترین مهارتهای زندگی

کارشناس ارشد روانشناسی بالینی (خانم الاجگردی) درخصوص مهارت روابط بین فردی،یکی  از  مهارتهای زندگی مطالبی ارایه کرد

مهارت روابط بین فردی

توانایی روابط بین فردی به ما کمک می کند با دیگران همکاری و مشارکت بهتری داشته باشیم. به آن

ها اعتماد کنیم. مرزهای روابط با دیگران را تشخیص دهیم. دوستی های مطلوب را حفظ کنیم و در

شروع و خاتمه ارتباطات به طور موثرتری رفتار کنیم. یکی از نشانه های سلامت روانی، وجود روابط سالم بین فردی است.

مهارت روابط بین فردی، فرآیندی است که به وسیله آن اطلاعات و احساسات خود را با دیگران در

میان می گذاریم.

این توانایی موجب تقویت رابطه گرم و صمیمی ما با دیگران به ویژه اعضای خانوده می شود و

سلامت روانی و اجتماعی ما را بیش از پیش فراهم نموده و به قطع روابط ناسالم ما منجر خواهد شد.

این مهارت به ما می آموزد برای درك موقعیت دیگران چگونه به سخنان آنان فعالانه گوش دهیم و

چگونه دیگران را از احساس و نیازهای خود آگاه نماییم تا ضمن به دست آوردن خواسته های خود

طرف مقابل نیز احساس رضایت نماید.

عواملتأثیرگذاردرروابطبینفردی

مهمترین عوامل تأثیرگذار در روابط بین فردی به این شرح است:

-1 گوش دادنفعال

گوش دادن فعال، مهارتی است که به فرد کمک می کند به پیام های کلامی و غیرکلامی گوینده توجه

نماید تا درك معانی و فهم احساسات دقیق تر حاصل شود.

-2 اهمیتدادن

یعنی بتوانیم به احساسات، نیازها، و خواسته های فرد مقابل توجه نشان دهیم.

-3 سؤالکردن

پرسیدن علاوه بر شفاف سازی پیام، موجب برانگیختن تفکر افراد می گردد.

-4 احترامگذاشتن

یعنی پذیرفتن و گرامی داشتن بی قید و شرط دیگران. یکی از نشانه های احترام گذاشتن، رعایت

قواعد و مقررات موقعیتی است که در آن قرار می گیریم.

-5 ابرازوجود

ابراز وجود، شامل بیان افکار، احساسات، اعتقادات و حقوق خویش است، به نحوی که در دیگران

ایجاد مقاومت و ناراحتی ننماید. بدیهی است افراد خجالتی و کمرو در ابراز وجود بیش از دیگران با

مشکل مواجه هستند.

-6 نهگفتن

مهارتی است که فرد بتواند در مقابل درخواست نابجای دیگران از کلمه نه استفاده کند. کسانی که از

قدرت نه گفتن عاجز باشند همواره در روابط بین فردی خود با مشکل مواجه شده و از ارتباط خود

احساس امنیت و خرسندی نمی کنند.

-7 کارگروهی

از ویژگی های کار گروهی تقویت همکاری، همفکری، همدلی و هماهنگی بیشتر بین اعضای گروه

می باشد.

توصیههاییبرایتقویتروابطبینفردی

-1 محیط را آماده برقراری ارتباط نماییم و سعی کنیم در ارتباط، شروع کننده خوبی باشیم. مثل یک

سلام و احوال پرسی گرم و فشردن دست فرد مقابل.

-2 در برقراری ارتباط به شرایط، موقعیت و شخصیت افراد توجه کنیم و متناسب با آن رفتار نماییم.

مثلاً نحوه برقراری ارتباط ما با کودکان، سال خوردگان، بیماران و یا در جشن عروسی، مجلس عزا

می بایست متفاوت از یکدیگر باشد.

3-برای تقویت ارتباط، از پراکنده گویی، پرگویی و مقدمه چینی زیاد پرهیز نماییم.

-4 هنگام حضور در مکان های جدید ابتدا به دنبال آشنایان باشیم و افرادی را جستجو کنیم که با

آنان راحت تر می توان ارتباط برقرار کرد.

-5 در ارتباط بین فردی می توان از روش های غیرکلامی به خوبی استفاده کرد. مانند: گوش دادن،

نگاه کردن، استفاده از ژست ها وچهره ها، ایما و اشاره و ...

-6 برای ادامه یک ارتباط خوب از تحسین مناسب استفاده کنیم. مانند: خوشحالم با شما هم صحبت

شدم، خیلی خوب گفتید، آفرین من هم با نظر شما موافقم و ...

-7 از تحقیر و سرزنش و توهین دیگران خودداری کنیم. مانند: تو اصلاً نمی فهمی، هنوز بچه هستی،

بگو بزرگترت حرف بزنه و ...

-8 هنگام صحبت از قضاوت در مورد رفتار گوینده اکیداً پرهیز کنیم. مانند: اگر این کار را نمی

کردی، این طور نمی شد، خب، تقصیر خودت بوده و ... به جای استفاده از این عبارت می توانیم

بگوییم: بهتر است مسئله را یک بار دیگر مرور کنیم.

-9 سعی کنیم با برقراری ارتباط خوب و مؤثر در خانواده، الگوی مناسبی برای دیگر اعضای خانواده

باشیم.

-10 افرادی که در برقراری و ایجاد ارتباط ضعیف هستند به کارهای گروهی، ورزشی، فرهنگی،

اجتماعی و... راهنمایی کنیم.

مهارتارتباطموثر

همه ما برای ارتباط برقرار کردن با دیگران، با صحبت و گوش کردن(گفتگو) ارتباط برقرار می کنیم.

کسب این مهارت به ما می آموزد برای درك موقعیت دیگران چگونه به سخنان آنان فعالانه گوش

دهیم و چگونه دیگران را از احساس و نیازهای خود، آگاه نماییم تا ضمن به دست آوردن خواسته

های خود طرف مقابل نیز احساس رضایت نماید.

در مهارت برقراری رابطه موثر با دیگران، می خواهیم شیوه صحیح ارتباط کلامی و غیرکلامی را

بیاموزیم تا بتوانیم نظرها، عقاید، خواسته ها، نیازها و هیجان های خود را به طور صحیح ابراز کرده

و به هنگام نیاز از دیگران درخواست کمک و راهنمایی کنیم. ضعف در مهارت های اجتماعی منشا

بسیاری از آسیب ها،از جمله ترك تحصیل، کم سوادی، فقدان موفقیت تحصیلی، خشونت، بزهکاری

و اعتیاد است.

هفتعاملبرایبرقراریارتباطموثربادیگران

برای برقراری ارتباط موثر با دیگران باید هفت نکته زیر رعایت شود:

-1 گوش دادن

اگر شنونده نتواند فن گوش دادن را به درستی بکار ببندد، ارتباط وی دچار مشکل می شود. گوش

دادن، فقط شنیدن کلامی که طرف مقابل به زبان می آورد نیست، بلکه شامل برخی موارد به شرح زیر

است:

- گوینده کیست؟

- دیدگاه او نسبت به مسئله مطرح شده چیست؟

- چه مسائلی او را نگران می کند، احساساتش چگونه است و چه انتظاری از ما دارد؟

علاوه به اینها یک شنونده موفق، به خوبی می تواند هماهنگی لازم بین ارتباط کلامی و غیرکلامی

برقرار نماید، قادر است به کلیه ژست ها و حالات بدنی گوینده توجه کند و خود نیز به هنگام گوش

دادن از ژست ها و حالات بدنی مناسب جهت تایید و اعلام درك طرف مقابل استفاده کند. او هیچ

گاه با خمیازه کشیدن و یا با نگاه کردن به سرعت و به اطراف، نگاه خود را از گوینده نمی گیرد و

دائما درصدد است تا با تماس چشمی مناسب این موضوع را به گوینده منتقل نماید که علاقه مند

است به حرف های او گوش دهد.

-2 صریحوصادقبودن

صراحت و صادق بودن فرایندی است که در ارتباطات انسانی نقش موثری دارد. اگر نتوانیم منظور

خود را با صراحت بیان کنیم، طرف مقابل به اشتباه می افتد و به حدس و گمان متوسل می شود و از

واقعیت دور می گردد.

-3 همدلیوهمدردی

ما نیاز داریم که دیگران درك درستی از ما داشته باشند و در زمینه نگرانی ها، ترس ها و مشکلاتمان

با ما همدلی و همدردی کنند.

همدردی، تلاشی است برای درك و فهم نیازهای ذهنی طرف مقابل. برای همدلی باید بتوانیم خود را

جای دیگران بگذاریم و از دریچه چشم آن ها نگاه و احساس کنیم.

در همدلی شما می توانید سخن طرف مقابل را تکرار کنید تا بداند که شما منظور او را دریافته اید.

-4 حفظآرامش واحترامبهطرفمقابل

ما اغلب در ارتباطات خود با دیگران درصدد ارزیابی آن ها برمی آییم و گاه فکر می کنیم یا باید

نظرات و احساسات آن ها را رد کنیم و یا نظرات و احساسات خودمان را به آن ها تحمیل کنیم.

ارتباطاتی که بر پایه این روش شکل می گیرد، غالبا تداوم نمی یابد و هر دو طرف درگیر در ارتباط

را دچار مشکل می سازد.

همانطور که قبلا نیز اشاره شد، ما به این دلیل با یکدیگر ارتباط برقرار می کنیم تا به حل مسائل و

مشکلات، رفع تضادها و تعارضات، رد و بدل کردن اطلاعات و رفع نیازهای اجتماعی دست یابیم.

باید به خاطر داشته باشیم همه ما میخواهیم دیگران با نظرات ما موافقت کنند و یا حداقل به افکار

و احساسات ما احترام بگذارند و آن ها را تایید کنند، زیرا عقاید و نظرات ما برای خودمان کاملا

اهمیت ندارند، اگر در ارتباط با دیگران این تصور پیش آید که به نظرات آن ها احترام نمی گذاریم،

ارتباط روند مناسب و هدفمند خود را طی نمی نماید.

-5 مخالفتنمودنبهشیوهمناسب

یکی از مناسبترین شیوه ها برای مخالفت کردن با نظرات و عقاید دیگران، روش خلع سلاح است.

در این روش، فرد در سخنان طرف مقابل حقیقتی را پیدا می کند و سپس در مقام موافقت و تایید آن

حرف می زند. این روش بر طرف مقابل، تاثیر آرام بخش عجیبی می گذارد. با این شیوه در واقع شما

پیروز از بحث خارج می شوید و طرف مقابل نیز احساس پیروزی می کند و با آمادگی بیشتری به

حرف های شما گوش می دهد.

مثال: همکار شما می گوید: اصلا حرف های شما را قبول ندارم! پاسخ شما: بله حق باشماست، اما

همیشه نباید دربست و به صورت صد در صد حرف های دیگران را نپذیریم.

6-خودشناسیوافزایش آگاهی

شناسایی دنیای ذهنی دیگران، همدلی و همدردی کردن با آن ها و یا به نتیجه رسیدن بحث های ما با

دیگران نیازمند خودشناسی و تلاشی برای افزایش اطلاعات و آگاهی های خود جهت شناسایی

دیگران و محیط زندگی است.

آگاهی از نقاط قوت و ضعف، ترس ها، امیال، آرزوها و نیازهای خود و پذیرش صادقانه آن ها،

کمک می کند ویژگی ها و خصوصیات دیگران را واقع بینانه تر ببینیم و آن ها را بپذیریم.

-7 شناساییافکارتحریفشده

آیا تاکنون برای شما پیش آمده است که سایه یک شیء مثل یک تکه چوب باریک و بلند یا ریسمانی

را روی دیوار به شکل مار ببینید؟ مطمئنا همه ما در طول زندگی بارها تجربیاتی از این دست داشته ایم به این قبیل تجربیات خطاهای حسی گفته می شود

این تحریف ها در ارتباطات انسانی مشکلات فراوانی ایجاد میکنند، لذا باید آن ها را شناخت و در جهت تصحیح آن ها گام برداشت. دراینجا به برخی از مهم ترین تحریف های شناختی همراه با مثال اشاره می کنیم؛

مثال: یکی از همکاران را در محل کار میبینید و سلام می کنید، اما او جواب سلام شما را نمی دهد

و بی تفاوت از کنار شما می گذرد.

در اینجا: ذهنی که دچار تحریف و خطای شناختی است، امکان دارد به یکی از شیوه های زیر این

رفتار را تعبیر و تفسیر نماید:

- او چه قدر خودخواه و مغرور شده است(پیش داوری).

- حتما من کاری کرده ام(شخصی سازی)

- همیشه دیگران را نادیده می گیرد(تعمیم مبالغه آمیز)

- رابطه ام را باید با او قطع کنم(نتیجه گیری و یا تصمیم گیری شتابزده).

همان طور که می بینید، هر کدام از شیوههای مذکور به نوعی منجر به قطع یا مخدوش شدن ارتباط

ما با دیگران می شود، در حالی که شاید مسئله اساسی، عدم توان ما در پردازش اطلاعات صحیح و

مبتنی بر واقعیت باشد که باعث به وجود آمدن این مسئله شده است.

منصوره الاجگردی

کارشناس ارشد روان شناسی بالینی

کارشناس روان مرکز شماره 8

گروه سلامت روان و اعتیاد