با بیماری تب مالت بیشتر آشنا شویم.
با بیماری تب مالت بیشتر آشنا شویم.
بیماری تب مالت در انسان نشان دهنده گسترش بیماری در حیوانات است. معمولا عفونت در انسان به تماس مستقیم با حیوانات آلوده یا فراورده های آنها وابسته است. بیماری با گان آلوده منتقل می شود. بیماری در تمام سنین وجود دارد ولی وفور آن در سنین 30-20 سالگی می باشد. بیماری را نمی توان انحصارا یک بیماری شغلی محسوب نمود؛ ولی شغل به عنوان یک عامل خطر در ابتلا به بیماری مطرح است. بیماری در تمام فصول وجود دارد؛ اما در فصل بهار و تابستان همزمان با فصل زایش و شیدهی دام ها بیشتر دیده می شود. بیماری در منطقه روستایی (80%) بیشتر از منطقه شهری (20%) می باشد که مرتبط با تماس با دام آلوده و استفاده از فرآورده های لبنی غیرپاستوریزه در مناطق روستایی است.
علائم بیماری :
بصورت تب مداوم و منظم با دوره های متناوب یا منظم، تعریق فراوان به خصوص در شب، خستگی، بی اشتهایی و کاهش وزن، سردرد، درد عضلانی و درد عمومی بدن تظاهر می کند. تب مالت می تواند در کبد، طحال، استخوان ها و برخی اندام های دیگر، عفونت چرکی موضعی ایجاد کند.
عوارض بیماری :
عوارض متعدد و بعضا صعب العلاج از مشکلاتی است که بیماران مبتلا به تب مالت از آن رنج می برند. بررسی ها نشان داده که بعد از یک تاخیر 30روزه در تشخیص بیماری (بعد از آغاز علائم بیماری)، احتمال پیدایش یک عارضه موضعی ناشی از تب مالت بیشتر است. عوارض تب مالت در هر عضو و یا ارگانی و در هر مرحله ای از بیماری می تواند بروز یابد. که شامل :
عوارض استخوانی – مفصلی : شایع ترین عارضه در تب مالت (70% در برخی مطالعات) عفونت و عوارض سیستم استخوانی و مفاصل است. اشکال گوناگونی از این عارضه شامل ساکروایلیت (عفونت مفصل ساکروایلیاک: از مفاصل قسمت پائینی کمر)، عفونت مهره ها، التهاب در مفاصل محیطی بدن و عفونت استخوان مشاهده می شوند.عفونت مهره ها معمولا در سنین بالاتر و بیشتر در مهره های کمری و با شیوع کمتری در مهره های گردنی و پشتی دیده می شوند ساکروایلیت در تب مالت نمای شایعی است و بیماران با تب و کمردرد مراجعه می کنند و درد اغلب به سمت پائین و ساق پا (شبیه درد سیاتیک) تیر می کشد.
عوارض گوارشی : از عوارض شایع دیگر تب مالت، عوارض گوارشی آن می باشد. حدود 15% بیماران درد و یا تندرنس شکمی را در سیر بیماری تجربه می کنند که ممکن است در اثر زخم گوارشی، التهاب و یا آبسه کبد، آبسه طحال و .... باشد. در کمتر از 10درصد موارد بیماران تب مالت دچار یبوست می شوند که ممکن است تغییر عادات غذایی و تعریق شدید و کاهش فعالیت فیزیکی از علل بروز این مشکل در بین بیماران تب مالت باشند.
عوارض عصبی : ابتلا به سیستم عصبی در تب مالت می تواند در مراحل اولیه بیماری و یا در مراحل تاخیری و دیرتر بروز یابد و حتی ممکن است بعد از بهبود یافتن از فاز اولیه علائم عصبی نمایان شود که طیف مختلفی از علائم آن مانند افسردگی، مننژیت، آبسه مغزی و حوادث عروقی ممکن است بروز کند.
عوارض قلب – عروقی : در بعضی موارد ممکن است بیماران تحت عمل جراحی و تعویض دریچه قلب قرار گیرند.
عوارض سیستم ادراری – تناسلی : از مسائل نسبتا شایع در بیماران است.
عوارض روی جنین : در زنان باردارعوارض مختلفی از جمله سقط جنین ممکن است رخ دهد. در برخی بررسی ها شیوع مرگ داخل رحمی و سقط خودبخودی ناشی از ابتلا مادر 40-30% برآورد گردیده است.
راه های پیشگیری از بیماری:
· از خوردن شیر حرارت ندیده و محصولات لبنی غیر پاستوریزه اجتناب شود. حرارت جوش (استریلیزاسیون) به مدت 1 دقیقه یا پاستوریزاسیون (68درجه سانتیگراد) به مدت 15 دقیقه عامل بیماریزا را در شیر آلوده نابود می کند؛ ولی برای حصول اطمینان از حرارت جوش (خصوصا در مناطق روستایی و عشایری) توصیه بر این است که شیر به مدت 5 دقیقه در حرارت جوش قرار گیرد.
· پنیر تازه به مدت حداقل 2 ماه در آب نمک نگهداری (عموما مدت زمان 3 ماهه برای نگهداری پنیر در نظر گرفته شده است) و سپس مصرف شود.
· کشاورزان، کارگران کشتارگاه ها و کارخانجات بسته بندی گوشت باید جوانب احتیاط را در برخورد با لاشه یا محصولات دامی تهیه شده از حیوانات مشکوک به بیماری رعایت نمایند.
· افرادی که با پوست حیوانات سرو کار دارند، از پوشش محافظ دست ها و بدن استفاده کنند.
· در انتقال خون های آلوده و در آزمایشگاه ها شرط احتیاط ضروری است.
· حیوانات وحشی ممکن است با تب مالت آلوده شده و منشا بالقوه انتقال عفونت به حیوانات اهلی (گاو، گوسفند و بز) باشند.
· دوره های کوتاه درمان با داروهای ضد تب مالت ممکن است به محو شدن موقتی نشانه های بیماری منجر شوند؛ اما برای درمان کافی نیستند.
· تاریخچه بیماری از اهمیت زیادی در تشخیص بیماری به خصوص در افرادی که با حیوانات تماس دارند، برخوردار است.
نکته : جداسازی خاصی برای بیماران مبتلا به تب مالت وجود ندارد.
محبوبه شفیعی
کارشناس مسئول واحد پیشگیری و مبارزه با بیماریهای شبکه بهداشت و درمان فیروزه
