مرگ خاموش
مرگ خاموش
با نفوذ هوای سرد به مناطق مختلف کشور و افزایش استفاده از وسایل گرمایشی که عمدتا گازسوز است، سالانه تعداد زیادی از هموطنان در اثر مسمومیت با گاز مونوکسید کربن جان خود را از دست داده و یا دچار معلولیتهای ذهنی و روانی ناشی از آن میگردند.
مونوکسیدکربن، گازی بی رنگ، بی بو، بی مزه و قابل اشتعال است که ممکن است از طریق منابع طبیعی و مصنوعی به درون محیط زیست انتشار یابد. مسمومیت با مونوکسید کربن بر اثر تنفس این گاز خطرناک ایجاد میشود که بر اثر تنفس بیش از اندازه، مونوکسید کربن در خون جایگزین اکسیژن میشود و با از بین رفتن اکسیژن، سلولها در سراسر بدن میمیرند و فعالیت اندامها متوقف میشود.
این مسمومیت به وسیله انواع وسایل گازسوز از جمله بخاری، آبگرمکن، پیک نیک و حتی زغال ایجاد میشود و اغلب در فصل سرما و زمستان رخ می دهد.
اگر دودکش یا تهویه یک مکان مسدود باشد، گاز مونوکسیدکربن منتشر شده از موارد مذکور، امکان خروج نمییابد و در محیط ساختمان منتشر می شود و سبب مسمومیت و در نهایت مرگ افراد میشود. این نوع مسمویت علائم متنوعی دارد علائمی شامل سردرد، احساس گیجی، سوزش چشم، تهوع، استفراغ، درد شکم و اسهال است.
اثرات مونوکسید کربن بر سلامت انسان:
مواجهه با مونواکسیدکربن منجر به اثرات بهداشتی مختلفی از قبیل: اثر بر روی سیستم قلبی عروقی، ریه ها، سیستم اعصاب مرکزی و خون، و حتی اثر بر روی جنین خواهد داشت که بسته به وضعیت فیزیولوژیکی و بهداشتی شخص مواجهه یافته، غلظت آلاینده و زمان مواجهه میتواند متفاوت باشد. یکی از اثرات مهم مواجهه با مونوکسیدکربن، واکنش آن با مولکولهای هموگلوبین خون و تشکیل کربوکسی هموگلوبین میباشد که منجر به کاهش ظرفیت حمل اکسیژن به مغز و دیگر ارگانهای بدن میگردد.
این گاز با مقادیر بالاتر از استاندارد، زندگی افراد پرخطر (بیماران قلبی - ریوی، افراد مسن، کودکان و زنان باردار) را به خطر میاندازد و در افراد سالم نیز باعث ایجاد سردرد، سرگیجه، خستگی زیاد و تحریک اعصاب میشود.
در زنان باردار مونوکسید کربن که به صورت آزاد و غیر محلول نیز در پلاسمای مادر در جریان است، به وسیله انتشار غیرفعال و گاهی تسهیل شده از سد جفتی عبور میکند و با توجه به غلظت مونوکسید کربن محیط و اینکه چه سنی از بارداری میباشد، سبب ایجاد عوارض و اختلالاتی در جنین میشود.
مونوکسید کربن پس از ورود به جریان خون جنین نیز، با هموگلوبین خون ترکیب شده و کربوکسی هموگلوبین تولید میکند. افزایش میزان کربوکسی هموگلوبین خون جنین باعث ایجاد عوارضی مانند: وزن کم هنگام تولد، به دنیا آمدن زودتر از موعد، مرگ داخل رحمی جنین، تاخیر رشد جنینی، سندرم مرگ ناگهانی کودک، کاهش ایمنی غیر اختصاصی سلولی، تاخیر در تشکیل سیستم عصبی مخصوصا میلین، ناهنجاریهای جنینی از قبیل: لب شکری، کام شکری و ناهنجاریهای قلبی و عروقی، انقباض مداوم عروقی، سختی عروق و عوارض دراز مدت شامل اختلالاتی در حافظه، یادگیری و رفتار میگردد.
7 نشانه هشدار دهنده مسمومیت با مونوکسید کربن:
1- سردرد مبهم
2- ضعف عضلانی و سرگیجه
3- حالت تهوع و استفراغ
4- تنگی نفس
5- گیجی و خواب آلودگی
6- تاری دید
7- تشنج
دکتر علی اکبر محمدی
عضو هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی نیشابور
