آموزش پزشکی مبتنی بر توانمندی (CBME)
آموزش پزشکی مبتنی بر توانمندی (CBME)
در هزاره جدید که عصر پاسخگویی است سبک آموزش سنتی به چالش کشیده شده و در حال تغییر سریع است. امروزه عوامل متعددی نظیر افزایش فشار برای پاسخگویی بیشتر، افزایش انتظارات عمومی برای کیفیت مراقبت ها و نیاز به نظام آموزش پزشکی که بتواند به راحتی با تغییر نیازهای اجتماعی سازگار شود، موجب شده آموزش پزشکی مبتنی بر توانمندی (CBME) به عنوان استاندارد جدیدی مطرح گردد.
آموزش پزشکی مبتنی بر توانمندی(CBME) را به عنوان یک رویکرد برای آماده سازی دانشجویان علوم پزشکی برای حرفه شان تعریف می کنند که اساساً متمایل به توانایی های فارغ التحصیلان و توانمندی های سازمان یافته می باشد و از تجزیه و تحلیل نیازهای بیماران و جامعه مشتق می شود. این رویکرد به آموزش مبتنی بر زمان کمتر تاکید کرده و بر انعطاف پذیری بیشتر، پاسخگویی و فراگیر محوری تاکید می نماید.
آموزش پزشکی مبتنی بر توانمندی(CBME) دارای سه اصل مهم می باشد:
1-آموزش پزشکی باید براساس نیازهای بهداشتی جمعیت باشد.
2- تمرکز اصلی آموزش باید نتایج مطلوب برای یادگیرندگان باشد نه ساختار و روند سیستم آموزشی.
3-شکل گیری یک پزشک یا سایر حِرف علوم پزشکی باید در سراسر دوره درسی و همچنین پس از ورود به شغل و کار یکپارچه باشد.
ویژگی های آموزش پزشکی مبتنی بر توانمندی دارای ویژگی هایی منحصر به فردی است:
1- پیامد محوری
2- دانشجو محوری
3- سازمان دهی شده حول توانمندی های مشخص
4- پاسخگو بودن
5- جامعه نگر بودن
6- مبتنی بر نظام ارزیابی جامع و متنوع
شواهد نشان می دهد آموزش پزشکی مبتنی بر توانمندی موضوع داغ در دانشگاههای علوم پزشکی دنیا است. دلایلی نظیر نیاز به توجه و تمرکز بیشتر بر پیامدهای مرتبط با بیماران، جامعه و برنامه های آموزش پزشکی حرفه ای، نیاز به کاهش تنوع غیر قابل قبول، توانایی های فارغ التحصیلان پس از آموزش پزشکی، عدم آمادگی برخی از فارغ التحصیلان علوم پزشکی برای عمل موثر و ایمن در محیط کار و گزارشاتی مبنی بر پیامدهای غیر مطلوب بیماران در سیستم مراقبت های بهداشتی و درمانی سبب شده است دانشگاهها در پی توسعه CBME در نظام آموزشی خود باشند.
مهم ترین مزیت این مدل دستیابی به عملکرد ایمن و مراقبت با کیفیت می باشد که به دنبال آن رضایت بیماران و کاهش هزینه های بهداشتی نیز حاصل خواهد گردید. با توجه به این که شیوه های آموزش سنتی در حال حاضر دیگر جوابگوی نیازهای آموزشی دانشجویان و توانمندی های حاصله از آموزش نیست، ضروری است نگرش سیاستگزاران آموزشی و دانشگاهها نسبت به آموزش پزشکی تغییر یابد.
دکتر فرین تاتاری
عضو هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی نیشابور
