مولتیپل اسکلروزیس و هنر درمانی
مولتیپل اسکلروزیس و هنر درمانی
مولتیپل اسکلروزیس یکی از بیماری های مزمن سیستم عصبی مرکزی است که با دمیلینه شدن(تخریب) نورون های عصبی همراه است و شایع ترین علت ناتوانی عصبی در جوانان و میانسالان می باشد. علایم حرکتی و حسی عصبی مانند اختلالات بینایی، ضعف، اختلال عملکرد مثانه و روده، نارسایی حسی و علایم عصب شناختی در آن شایع هستند.
مولتیپل اسکلروزیس یک بیماری مزمن و به طور کلی پیشرونده می باشد که علت و درمان آن ناشناخته است. مزمن بودن ماهیت بیماری، نداشتن پیش آگاهی و درمان قطعی و درگیر ساختن فرد در سنین جوانی باعث ایجاد اختلالات روانی متعددی در بیماران می گردد که در این میان اضطراب و استرس شیوع بالایی را دارند.
به طور کلی محققین معتقدند که بین عوامل استرس زا و شروع یا تشدید بیماری مولتیپل اسکلروزیس رابطه ای وجود دارد. به عنوان مثال برخی افراد که به طور کامل از نظر روان شناختی و فیزیولوژیکی متعادل هستند، یک استرس یا تغییر ناگهانی در محیط پیرامون آن ها می تواند منجر به دمینلیزاسیون(التهاب در سیستم اعصاب مرکزی) شود.
با توجه به گسترش روز افزون این بیماری و میزان مرگ و میر بالا، حذف هزینه های کلان، مشکلات متعدد و گوناگون بیماران و تلاش در جهت کاهش مشکلات و علایم این بیماری امری ضروری می باشد.
با توجه به مشکلات و عوارض زیاد ناشی از دارو درمـانی اسـتفاده از روشهای غیر دارویی که بتواند باعث کاهش اضـطراب و اسـترس بیماران مبتلا به ام اس شود، منطقی به نظر می رسد. لذا در سالهای اخیر روشهای غیردارویی، توجه کلیه بیماران از جمله مبتلایان به ام اس را به خود جلب نموده است که تحت عنـوان درمانهای مکمل شناخته میشوند. درمانهای مکمل، درمانهایی با ماهیت جامعه نگرهستند که برای افزایش آسایش جسمی و روانـی بیماران استفاده می شوند.
بـر این اساس «هنر درمانی» بعنوان مجموعه ای از حرفه ها و فنون مکمل و یاری رسـاننده در طـول یکصـد سال گذشته تکامل پیدا کرده است. هنردرمانی یک حرفۀ خدماتی انسانی است که از رسانه هنر بـرای بیان تخیلات، فرآیندهای خلاّق و پاسخهای بیمار استفاده میکند. این پاسـخ هـا بـرای رشـد و تحول فردی، توانایی ها، شخصیت، علائق، نگرانیها و تضادهای بیمار هستند. هنر درمانی ترکیبی از دو اصل هنر و درمان است. در جلسه هنردرمانی فرد در آفرینش هنر شرکت می کند (نقاشی، رنگ آمیزی، پیکرتراشی، شعر سرودن، داستان نویسی، بازیگری). یکی از تکنیکهای هنر درمانی "رنگ آمیزی درمانی "میباشد. در ایـن روش از طرحهای ماندالا برای رنگ آمیزی استفاده مـی شـود. جوهر یا هدف اصلی ماندالا با فرآیند متوسل شدن به خدا؛ صدا کردن خدا و تشخیص ایـن نکتـه است که نیروی معنوی و شفابخش در درون خود دعا کننده و مراقبت کننده قرار دارد. سـهولت آمـوزش رنگ آمیزی درمانی و انجـام آن بـه صـورت خودیار بدون مراجعه حضوری و همچنین دخالت کمتر درمانگر در روند درمان و انجام پذیری آسان آن در کوتاه مدت، این روش را از سایر روشهای درمانی که نیاز به جلسات طـولانی حضـوری و مسـتمر دارد متمایز می سازد.
شیما شاعر مقدم
عضو هیئت علمی گروه پرستاری دانشگاه علوم پزشکی نیشابور
