انواع سوختگی رابشناسیم

انواع سوختگی رابشناسیم

سوختگی یکی از معضلات جامعه پزشکی است و هر چقدر که سطح فرهنگی و اقتصادی مردم جامعه پایین باشد به همان میزان شاهد بالا رفتن آمار سوختگی خواهیم بود.

براساس آمار در ایران سالانه حدود ۳۰۰هزار نفر دچار سوختگی می شوند که برخی به مراکز درمانی مراجعه نمی کنند و حدود ۵تا ۱۰درصد نیز در مراکز درمانی بستری و عمل های جراحی مکرر بر روی آنها انجام می شود.

سوختگی نوعی جراحت پوست یا غشاهای مخاطی(مثل: پوشش دهان، معده، ملتحمه و مجاری هوایی) است که در گرمای بیش از حد، سرمای بیش از حد، مواد شیمیایی و جریان الکتریکی ایجاد می شود. جراحت سوختگی می تواند از این فراتر رود و ساختمانهای زیر پوست مثل ماهیچه ها، استخوانها، اعصاب و رگهای خونی را نیز گرفتار کند.

جهت بررسی یک مصدوم دچار سوختگی ابتدا جراحت سوختگی وی را طبقه بندی کرده و سپس به ارزیابی آن مشغول می شویم. برای ارزیابی شدت یک سوختگی و ارائه درمان موثر، لازم است که سوختگی را بدانیم و با عوارض و عواقب شاخص هر نوع سوختگی آشنا باشیم. سوختگیها را می توان به سه روش طبقه بندی و ارزیابی کرد:

1- براساس عامل و منبع ایجاد سوختگی

2- براساس درجه سوختگی

3- براساس شدت سوختگی

هر سه مورد بالا در تعیین میزان فوریت دار بودن درمان سوختگی و نوع مراقبتهای اورژانسی که یک فرد سوخته نیاز دارد، اهمیت دارند.

سوختگیها را می توان براساس عامل ایجاد کننده آن (مثلا: شیمیایی، الکتریکی، حرارتی، نورانی و تشعشعی) طبقه بندی کرد. در نظر گرفتن منبع ایجاد سوختگی(مثلا: اسید کلریدریک، جریان برق متناوب و ...) طبقه بندی را اختصاصی تر می کند.

سوختگی ناشی از آتش:

در سوختگی با آتش نکته مهم سوختگی مسیر تنفسی و مسمومیت با منواکسید کربن باید مود توجه قرار گیرد.

سوختگی شیمیایی:

تماس با برخی مواد شیمیایی مانند اسیدها، بازها یا قلیاهایی همچون سود سوزآور یا مواد سفید کننده قوی، حلال ها و مواد رنگبر قوی سبب سوزش و صدمه به پوست می شود.

سوختگی با مواد قلیایی از اسیدها خطرناکتر است، چون در پوست بیشتر نفوذ می کند و مدت طولانی تری فعال باقی می ماند. در اینجا مهمترین کار این است که فورا محل سوخته را زیر شیر آب بگیرید.

سوختگی با مایعات جوش:

در این موارد آسیبهای بافتی به سرعت روی می دهد. سریعترین کاری که در این موارد باید انجام داد کاهش درجه حرارت است. سرد کردن ممکن است شدت ضایعه را بسیار کم کند و به سرعت سبب کاهش درد می شود. نکته مورد توجه این است که در سوختگی با قیر، هرگز قیر را برندارید و فقط محل سوختگی را بلافاصله با آب سرد خنک کنید.

سوختگی الکتریکی:

در این نوع سوختگی اگر چه ممکن است اثر سوختگی بر روی پوست به صورت یک ناحیه کوچک باشد ولی آسیب وارده بر بافتهای زیر پوست می تواند بسیار وسیع باشد.

سوختگی ناشی از اشعه:

سوختگی توسط دو نوع اشعه خورشید و تشعشعات اتمی ایجاد می گردد. در مورد تشعشعات اتمی ابتدا محافظت خود امداد گر از خطر تشعشعات و بعد رفع آلودگی مصدوم مد نظر قرار می گیرد.

محمد سیاووشی

عضو هیئت علمی گروه پرستاری

دانشگاه علوم پزشکی نیشابور