خانه تکانی ایمن

جزئیات

مجموعه: اخبار شبکه بهداشت و درمان فیروزه

خانه تکانی ایمن

بارعایت اصول بهداشت حرفه ای درمنزل مخاطرات خانه تکانی رابه حداقل برسانید

واحد بهداشت محیط وحرفه ای فیروزه

به نام خدا

مقدمه : گاهی در خانه تکانیهای آخر سال، حوادثی اتفاق میافتد که تلخی آن می- تواند شیرینی تعطیلات سال نو را از بین ببرد. حوادثی که به راحتی میتوان از آن پیشگیری کرد، برپایی آیین زیبا و دیرینه نوروز در بین خانواده های ایرانی آدابی دارد که از آن جمله میتوان به مراسم خانه تکانی در روزهای پایانی سال اشاره کرد. خانه تکانی برای رعایت و حفظ بهداشت خانه و تغییر در روحیه افراد خانواده امری است ضروری و مفید، اما متأسفانه بسیاری از خانمها در این ایام فشار مضاعفی به جسم خود وارد میآورند و بدون رعایت موارد بهداشتی و حفاظتی سلامت خود را به خطر میاندازند.  

. نظافت اسباب و اثاثیه منزل یکی از بدیهیترین کارهای زنان ایرانی است که در آستانه سال نو و آغاز بهار طبیعت با شدت و پشتکار بیشتری انجام می شود. خانه تکانی که جزء سنتهای زیبای ما ایرانیان است که اگر با رعایت نکات ایمنی همراه نباشد، ممکن است تبدیل به عوارض زیادی شود. از مهمترین حوادث و مشکلات خانه تکانی میتوان به دردهای اسکلتی عضلانی نظیرکتفدرد، گردندرد، کمردرد، مسمومیتها و عوارض ریوی نظیرتنگی نفس و آسم، بیماریهای پوستی ، سوزش و خارش پوست دست، سقوط از بلندی شامل نردبان، پشت بام و لیزخوردن و برق گرفتگی اشاره کرد.
 بطورکلی خانه دارى یکی از فعالیتهاى شغلى است که گروه قابل توجهى به آن اشتغال دارند، اما نمود شغلى چندانى ندارد.

در این شغل همانند مشاغل دیگر عملاعوامل بیماریزای متعددى وجود دارند. این عوامل در گروههاى مختلف قابلیت شناسایى و ارزیابى دارد و پتانسیل ایجاد تخریب و آسیب رسانى به دستگاههاى مختلف بدن در آنها وجود دارد. از سویى شاغلان حرفه خانهدارى نیز مانند سایر مشاغل نیازمند آشنایى با عوامل بیمارىزاى شغل خود و آموزش هستند.
این مجموعه جهت آشنایی قشرعظیم و زحمتکش زنان و رابطین افتخاری سلامت، بابیماریها و حوادث مرتبط با خانه تکانی گردآوری شده است، امید است گامی هرچندکوچک جهت ارتقائ سلامت این قشر عزیز باشد .
سلامت نعمت پنهانی است که هر گاه موجود باشد، فراموش میشود و هرگاه از دست
برود، به یاد میآید. امام حسین )ع(

کمردرد بزرگترین آسیب خانه تکانی !
بدون شک کمر درد بزرگترین مشکلی است که زنان خانهدار هنگام خانه تکانی با آن مواجه میشوند. با اینکه مرتب کردن و سازماندهی وسایل منزل جزء مراحل اولیه وبسیارمهم درداشتن خانه ایمن است ولی جابهجا کردن و یا بلندکردن اجسام سنگین
بدون رعایت اصول صحیح، مهمترین عامل ابتلا به کمردرد است که گاه تا آخرعمر فردمبتلا را رنج میدهد.
نکات ضروری جهت کاهش کمردرد : استرس عامل مهمی در بروز و تشدید کمردرد است. از استرس خود بکاهید.
با برنامه ریزی وتقسیم کار و زودتر شروع کردن کارها از انجام حجم زیاد کار در یک مدت زمان محدود خودداری کنید، قدم به قدم امور مربوطه را انجام دهید و از وارد کردن فشار و استرس زیاد به خود و دیگران جلو گیری کنید. بهتر است قبل از شروع کار مدتی با حرکات ورزشی، نرمشی و کششی اندامهای فوقانی و تحتانی، بدن خود را برای کار آماده کنید.

درحین جابجاکردن وسایل منزل، پاك کردن شیشه ها و گردگیری از واردکردن بیش ازاندازه فشار به کمرخودداری کنید. هنگام برداشتن اجسام از روی زمین و یا جابهجا کردن آنها، پشت خود را صاف نگه دارید و قوز نکنید زانوها را خم کرده و برای تحمل وزن جسم به عضلات پای خود تکیه کنید. همیشه به هنگام بلند کردن اجسام سنگین، اول پاها را به اندازه عرض شانه- ها باز کنید و بعد جسم مورد نظرتان را بلند کنید این عمل باعث حفظ تعادل بدن می شود.
اگر جسم سنگینی را از زمین بلند کردهاید، برای چرخش به جهت خاصی، هرگز بالاتنه خود را از محل کمر به آن سمت نچرخانید، بلکه تمام بدن را ازمحل
پاها به آن سمت برگردانید و اشیاء سنگین را به سرعت و با یک حرکت سریع و ناگهانی از روی زمین بلند نکنید.
هرگز در حالیکه جسمی را توسط یکی از دستهایتان بلند کردهاید، سعی نکنید با دست دیگر جسم سنگین دیگری را بلند کنید. اگر اصرار دارید هر دو بار را همزمان حمل کنید، ابتدا باری را که در دست دارید زمین بگذارید و سپس هر دو جسم را به طورهمزمان و با هم بلند کنید. گذاشتن و برداشتن اشیاء در نقاط دور از دسترس، بالای سر و به فاصله زیاد از کمر و تنه باعث کمردرد میشود. برای جابجایی بارهای سنگین خصوصاً بار بیش از 20کیلوگرم، از یک یا دو نفرکمک استفاده کنید.انجام کاردرارتفاع بالاتر از شانه یا پایینتر از لگن باعث آسیب جدی به عضلات میشود. جهت کاهش آسیب شانه و گردن از زیر پایی یا نردبان استاندارد استفاده کنید، تا دستها به مدت طولانی بالاتراز شانه قرار نگیرند. برای پاکسازی بخشهای فوقانی در و پنجره ودیوار یا سقف به ازای هر 2تا 3 دقیقه کار، مدت کوتاهی سر را پایین انداخته و به حالت استراحت قرار دهید.
در انجام کارها تنوع ایجاد کرده و حرکتهای تکراری خود را به حداقل برسانید.
مشکلات تنفسی مسمومیتهای شدید با مواد شوینده در آستانه نوروز نتیجه استفاده نامناسب از مواد شوینده و بهداشتی است. زنان به عنوان مدیر امور داخلی منزل بیشترین مسئولیت را در نظافت خانه برعهده دارند، شاید به همین دلیل بیشترین موارد مسمومیت خانگی مربوط به زنان است. آسیبهای بهداشتی هنگام استفاده از موادشوینده، ممکن است در کوتاه مدت اثرچندانی نداشته باشد، اما در بلندمدت مشکلات ریوی و پوستی، عوارض چشمی و آلرژیهای مختلف تا سرطان را به همراه دارد .

خطر تنفسی در کمین است مراقب باشیم ... ترکیب مواد شوینده یا پاكکنندهها با مواد سفیدکننده در فضای کوچکی مانند حمام یا دستشویی خطرناك است، زیرا از فعل و انفعالات شیمیایی ترکیب این مواد گازکلرآزاد شده که با رطوبت مخاط دهان اسید کلریدریک ایجاد کرده که بسیار قوی و سوزاننده است و استنشاق آن در فضاهای کوچک علایم شدید تنفسی ایجاد میکند .
بدترین شکل استفاده از پاك کننده ها : بدترین شکل استفاده از مواد پاك کننده و شوینده آن است که آنها را با آب گرم مخلوط کنند و یا از آنها در محیطهای بستهای که بخار آب وجود دارد، استفاده کنند.
نکات ضروری جهت کاهش عوارض تنفسی و مسمومیتها : · پیشنهاد میشود از مواد شوینده و پاك کنندهای استفاده شود که آسیب کمتری میرساند، مثلاً استفاده از پودرهای شوینده که آنزیم هم دارند، بسیار ایمنتر از استفاده ازمواد سفیدکنندهای است که بخار دارد. · از پاك کننده استاندارد استفاده کنید. · ازمصرف مواد شوینده و پاك کننده ها درفضاهای بسته خودداری کنید. · بخار متصاعد شده ازترکیب جوهرنمک و وایتکس بسیار برای چشم، پوست و ریه خطرناك است و خانمها باید از ترکیب این دو ماده جداً بپرهیزند. · هنگام شستوشوى حمام و دستشویى از ماسکهاى محافظ استفاده کنید، پنجره ها را باز و تهویه را روشن کنید تا جریان هوا برقرار شود. · توجه کنید بسیارى از مواد ضد عفونى کننده به راحتى از ماسکهاى کاغذى عبور مى کنند و مىتوانند موجب آسیب ریه شوند. بنابراین تهویه مناسب محل، روشن کردن هواکش و بازکردن پنجرهها، استفاده نکردن از محلولهاى غلیظ و بستن دستمال ضخیم مرطوب برروی دهان و بینی میتواند تا حد زیادی از بروز آلرژیها وپیشگیرى ازاین مشکلات کمک کند. · به توصیههای ایمنی روی برچسب محصولات توجه کنید. مثل پوشیدن دستکش و ماسک هنگام استفاده ازمحصولات سوزاننده.

· استفاده ازمواد شوینده شیمیایی ممکن است باعث تشدید بیماریهای قلبی- عروقی و ریوی شود. · موادشوینده شیمیایی روی زنان باردار، افراد مسن وکودکان بیشترآسیب رسان است. · مطمئن شوید که استفاده، نگهداری و دفع موادشیمیایی، مطابق با دستورالعمل سازنده است. · موادخطرناك بایددرمکانی دور ازدسترس بچهها نگهداری شوند. · درب محصولات شیمیایی و پاك کننده ها را محکم ببندید . · در صورت جابجا کردن مواد، بقیه ماده را در ظرف اصلی بازگردانید. · فرآوردههای حاوی موادشیمیایی پرخطر را در ظروف ویژه نگهداری کنید. · هرگز برچسب روی ظروف موادشیمیایی را برندارید، اگر برچسب روی ظروف دچارپوسیدگی شده مجدداً روی آن بر چسب بزنید.
اقدام ضروری در مسمومیت های ریوی : · اولین و بهترین اقدام برای مسمومان ریوی، خروج سریع فرد از محل سربسته و استفاده از هوای آزاد و قرار گرفتن در معرض جریان هواست، چرا که استنشاق هوای تازه، تنفس را تسهیل می کند و باعث ایجاد آرامش می شود. · استفاده از بخور، به خصوص بخور سرد بسیار کارآمد است، خودداری از صحبت کردن، مفید است .
ارجاع هرچه سریع تربه پزشک یا تماس با اورژانس ضروری است .
آسیب ناشى از مواد شوینده بر چشم : انواع مواد شیمیایى میتوانند به چشم آسیب برسانند، مواد شوینده ورنـگ بـر ازجمله خطرناکترین مواد براى چشم به شمار مىروند و در صورت تماس با چشم به سرعت قرنیه را زخم کرده و حتى درموارد شدیدتر مىتوانند به سوراخ شدن کره چشم منجر شوند. مواد شوینده همچنین مىتوانند موجب ایجاد زخمهاى شدید در پلـک شـده و چسبندگىهاى کره چشم و پلک را به همراه داشته باشند. آسیب ناشى از ایـن مواد ممکن است آن قدر جدى باشد که بینایى به طور کامل از بین برود.

استفاده ازعینک حفاظتی جهت کاهش آسیب چشمها توصیه می شود .
خطرمسمومیت کودکان با مواد شوینده : کودکان به علت کنجکاوى ممکن است درتماس با این مواد قرارگیرند ، بى دقتى و سهل انگارى در استفاده، نگهداری یا جابجا کردن مواد پاك کننده و سفیدکننده کودکان را درمعرض خطر قرارمى دهد. مصرف اتفاقی این مواد منجر به التهاب وسوختگى دستگاه گوارش مى شود و عمل بلع را با مشکل مواجه مى کند.

 محصولات شیمیایی وشوینده را همیشه درظرف اصلی آن نگهداری کنید. هیچگاه این موادرا درظروف موادخوراکی )مانند بطری نوشابه ( نگهداری نکنید. این عمل سبب خورده شدن اشتباهی این مواد توسط کودکان میشود .
اقدام ضروری جهت مسمومیت کودکان با مواد شوینده : والدین در صورت مسمومیت خوراکى فرزندان، آنها را وادار به استفراغ نکنند، زیرا این کار موجب آسیب دیدگى و سوختگى بیشتر دستگاه گوارش مىشود. بلافاصله دهان کودك را شستشو داده کودك آب نخورد چون وقتی ماده شوینده با آب ترکیب می شود، جذب آن سریعتر می شود ووضعیت بدتر می- شود . بهتر است تا رساندن مصدوم به بیمارستان یا مراکز درمانى با خوراندن شیر عمل رقیق سازی انجام شود.
دستهای خانه تکان : "نشانگان مچ دست" درد مچ دست، شایعترین بیماری زنان خانه دار است که مهمترین علت آن استفاده زیاد از دستها برای شستشو در طول شبانه روز است.
 این علائم معمولاً در زمان پیش از عید که زنان خانهدار میخواهند تمامی کارهای منزل را برای انجام خانه تکانی عید، در کمترین زمان به پایان برسانند، شایعتر میشود . این بیماری با علائم گزگز کردن در نیمه های شب آغاز شده و با بیحس شدن انگشتان دست، موجب بیخوابی افراد مبتلا به این بیماری میشود. افرادی که دچار نشانگان مچ دست میشوند، باید به پزشک مراجعه کرده و با تجویز پزشک از درمانهای دارویی یا فیزیوتراپی استفاده کنند. برای پیشگیری از بروز این نشانگان باید سعی کرد ضمن کاهش فعالیتهایی که از طریق دست صورت میگیرد، کارهای روزانه به گونهای برنامهریزی شود که زمانی را هم به استراحت و نرمش دادن دستها اختصاص دهند.
چند نکته ضروری جهت کاهش درد مچ دست :
-پرهیزازخم کردن، پیچاندن، چلاندن یا حرکتهای غیرعادی مچ دست
- استراحت
- بستن مچ بند
- تغییر در حالت انجام دادن کار
- پرهیزازحرکتهای تکراری طولانی مدت نظیرخرد کردن سبزی یا گوشت و ...

عوارض پوستی :دستکش نقش ناجی افسانهای را دارد، هیچ خانمی دوست ندارد در ایام عید پوستی تركخورده داشته باشد یا از حساسیت پوستی در رنج باشد. سعی کنید تا آنجا که ممکن است ازتماس مستقیم دستها با خاك، انواع مواد شوینده و پاكکننده خودداری کنید. اکثر مواد شوینده از PHاستاندارد برخوردار نیستند و میتوانند چربی پوست را از بین برده، سبب تحریک پوست دست شوند.
بعد از هر تماس پوست دست با شویندهها حداقل 3ساعت وقت لازم است تاPHپوست به حالت طبیعی اسیدی برگردد.
بنابراین در کسانی که به دلیل شغلشان یا وسواس در شستن دستها باشویندهها، در فواصل کمتر از 3ساعت دستها با شویندهها تماس پیدا میکندباعث خشکی، قرمزی و تركخورده شدن پوست دست ودرنهایت خارش وبروزاگزما یا درماتیت تماسی درفرد می شود. همچنین در هنگام خانهتکانینگه داشتن دستها در آب و رطوبت میتواند شرایط رشد قارچها را فراهم کند. توصیه میشود بعد از هربار شستوشوی دستها و آبکشیکردن، دستها را با دقت و کامل خشک کنید .
 استفاده ازدستکش سوراخ و تجمع مواد پاك کننده در دستکش و تماس طولانی مدت پاك کنندهها با پوست نیزمنجر به عوارض پوستی میشود.
چند توصیه جهت کاهش مشکلات پوستی : · سعی کنید تا آنجا که ممکن است ازتماس مستقیم دستها با انواع شویندهها وپاكکنندهها خودداری کنید و ازدستکش استفاده نمایید. · جهت گرد گیری و تماس با گرد و خاك از دستکش نخی، و هنگام کار با مواد شوینده و آب از دستکش نخی در زیر و دستکش پلاستیکی به عنوان پوشش دهنده استفاده شود. عدم رعایت این نکته کوچک میتواند موجب بروز حساسیت پوستی ایجاد پوست خشک و زبر شود. · براى جلوگیرى از خشکى پوست و عود ضایعات ، استفاده از کرمهای مرطوب کننده یا گلیسیرین، وازلین، روغن بادام و روغن زیتون مفید است.
سایرنکات ضروری که هنگام خانه تکانی باید رعایت شود: · بهتراست خانه تکانی در زمان غیبت کودکان در منزل صورت گیرد تا ضریب حوادث کاهش یابد. · استفاده ازسربند یا روسری برای پیشگیری ازآلودگی مو توصیه می شود. · زنان مبتلا به دیابت در این ایام بیشتر مراقب قند خون خود باشند. · یکی ازخطرات مهم خانه تکانی برق گرفتگی است. · شستشوی لوازم برقی مانند لوستر، چراغ روشنایی، کلید پریز و غیره موجب موارد زیاد برق گرفتگی و خودکشی با برق در روزهای پایانی سال می شود، جهت پاکسازی وسایل برقی اول برق وسیله برقی را قطع کنید و بعد آن را تمیز کنید. از ریختن آب بر روی کلید، پریز و سیم برق پرهیز شود. · استفاده اززیرپایی غیر ایمن ،جعبه ونردبان نامناسب، خطر سقوط را افزایش میدهد.

. · برای فراهم آوردن شرایط ایمن، پلهها، نردبان و مسیر رفت و آمد خود را ازوسایل اضافه پاك کنید و محیط را از شلوغی و به هم ریختگی تمیز کنید.
هنگام استفاده از نردبان یاچهارپایه از سطح اتکای آن با زمین مطمئن شوید و در حد امکان از نردبان دوطرفه و استاندارد استفاده کنید · هنگام استفاده از نردبان آن را دریک سطح بسیار ایمن قرار دهید. · برای نردبانهای متحرك، سطح ایمن برای ایستادن، دومین پله نردبان ازبالا است و برای نردبانهای دیگرچهارمین پله از بالا بهترین و ایمنترین پله است. · هنگام پاك کردن شیشه پنجره از قرارگرفتن روی لبه پنجره، نرده یا قرنیز خودداری کنید · قبل از استفاده از نردبان، مطمئن شوید که پلهها خشک هستند و نردبان در وضعیت ایمن روی سطح صاف قرار گرفته است.
اشیاء را طوری جابجا و حمل کنید که بتوانید جلوی خود را ببینید و همیشه یک دست را برای نگهداشتن نرده پلکان آزاد بگذارید. · همیشه سیم تلفن و سیمهای رابط وسایل برقی را دور از مسیر رفت و آمد خود قراردهید. · بچهها را دورتراز فردی که درحال تمیزکردن پنجرهها است نگه دارید. · هنگام شستن پنجرهها، طنابها را کاملاً چک کنید که بالا باشند و دست کودکان به آن نرسد. · از لباسهای راحت نخی و سیستم تهویه مناسب استفاده کنید. · از مایعات به میزان زیاد استفاده کنید تا آب و املاح از دست رفته بر اثر تعریق جبران شود.