در معنای انتظار فرج
در معنای انتظار فرج
در معنای انتظار فرج
ضمن تبریک میلاد حضرت مهدی موعود(ع)، نجاتبخش بشریت از ظلم و فساد و سبب استکمال عقول انسان، در خصوص معنای انتظار مطالبی به عرض خوانندگان محترم میرسانم:
انتظار فرج به حالت کسی گفته میشود که از وضع موجود ناراحت است و برای وضع بهتر تلاش میکند و هدف او اصلاح وضع نامناسب موجود است و این اصلاح گاه در مسائل روزمره و جزئی و گاه در مسائل کلی و جهانی است؛ گاه در مسائل شخصی و فردی است و گاه در امور اجتماعی و عام. انتظار قیام مصلح جهانی مرکب از دو عنصر نفی و اثبات است. عنصر نفی همان اعلام بیگانگی از وضع موجود و در عنصر اثبات خواهان وضع بهتر بودن است. این دو عنصر، سازنده و عامل تحرکاند. اساساً فضیلت انتظار از همین باب است که شخص منتظر همیشه بدنبال ارتقاء و تکامل است او از وضعیتی که در آن است ناخرسند است و یا به آن قانع نبوده و همیشه بدنبال ارتقاء آن است. در مسائل فردی مانند مسائل اخلاقی و یا اخلاق عبادی بدنبال پالایش هر چه بیشتر وجود خویش از رذائل و آراستن هر بیشتر آن به فضایل است. در اخلاق عبادی بدنبال آن است که ارتباط خویشتن را با خالق و معبود خود بیش از پیش قویتر نماید. او به مرتبه وجودی که در آن است قانع نبوده و پی در پی به دنبال کسب مرتبه والاتر است تا برسد به مرتبه «کمال انقطاع» که در آن هیچ گونه دلبستگی و تعلقی به غیر خداوند نداشته باشد. در امور اجتماعی نیز بدنبال نیکی کردن و خیر رساندن به جامعه و هم نوعان خویش است و در این زمینه به حدی قانع نیست. اینجاست که معنای روایت شریفه که می فرماید « انتظار فرج برترین عبادات است» بر ما معلوم می گردد. چرا که همه مواردی که گفتیم ( تکامل اخلاقی، وجودی، عبادی و نیکی به خلق و گرهگشایی از امور مردم) عبادت محسوب می گردد. از اینرو به تعبیر روژه گارودی(فیلسوف فرانسوی که در سال 1982 مسلمان شد.) ، وظیفه یک انسان متعهد فقط انتظار نیست بلکه باید زمینه را مساعد کند.( به نقل از خط امان، ج2، ص46). از اینروست که احادیث بسیار زیادی در فضیلت انتظار فرج وارد شده است. امام صادق(ع) در این باره میفرمایند: «کسی که در حال انتظار فرج مهدی از دنیا رود، همانند کسی است که با آن حضرت در خیمهاش باشد. سپس لحظهای درنگ کرد و فرمود: بلکه مانند کسی است که در رکاب آن حضرت با او شمشیر بر سر دشمنان بکوبد، و سپس فرمودند: بلکه همچون کسی است که در رکاب پیامبر خدا به شهادت برسد» .
این پندار که انتظار فرج به معنای دست روی دست گذاشتن و اقدام نکردن و منتظر و منفعل بودن است گمانی باطل است؛ برخی پنداشتهاند در دوران انتظار باید از هر اقدامی در جهت مبارزه با ظلم و ستم خودداری کرد و دست از هر گونه سازندگی و اصلاحی برداشت و نه تنها با مفاسد اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی و اخلاقی نباید مبارزه کرد بلکه در حد امکان زمینه توسعه و فساد و عالمگیر شدن آن را باید فراهم ساخت تا زمینه قیام مهدی هر چه زودتر فراهم گردد. در حالیکه اهمیت انتظار فرج در تلاش برای سازندگی و اصلاح نهفته است. انتظار فرج یعنی تعهد نسبت به خوبیها و فضیلتها و به کمال رسیدن است. نیرویی معنوی برای حرکت و پویایی. انتظار فرجی که در مذهب شیعه مطرح است از جنس فعل است نه انفعال؛ از سنخ عبادت است نه کسالت.
انتظار فرج به معنای خوش بینی واقعگرایانه است و نه وهمی و خیالی؛ نسبت به آینده بشریت و فرجام تاریخ است. شیعه با این اعتقاد خود، آیندهای زیبا و نویدبخش را برای جهان و انسان انتظار میکشد. آیندهای که در آن پیروزی نهایی صلح، عدالت، آزادی، صلاح و صداقت بر زور، جور، ظلم، استبداد، اختناق و نیرنگ ترسیم شده است؛ آیندهای که در آن حکومت الهی واحد بر سراسر جهان حکمفرما خواهد بود و سراسر هستی از رفاه و آبادانی مناسب برخوردار خواهد شد. این، یک اندیشه و فلسفه جهانی است و اختصاص به امت خاصی ندارد. قیام و دعوت مهدی موعود دعوتی جهانی است و نه قومی و قبیلهای و نژادی خاص. او برای نجات بشریت از فساد خواهد آمد نه برای برتری دادن قوم و نژادی خاص بر دیگر انسانها.
آثار چنین انتظاری را میتوان در چند مورد برشمرد: 1. خودسازی فردی( در ابعاد دینی و علمی)؛2. منحل نشدن در فساد محیط؛ 3. خودیاری و اصلاح اجتماعی؛ 4. پایاداری در برابر رهبریهای فاسد و مبارزه با فساد؛ 5. تبعیت از نائب واقعی آن حضرت در راستای اصلاح جامعه.
خداوندا ما را از منتظران واقعی قرار ده!
جهت تعجیل در فرج حضرت مهدی(ع) صلوات
دکتر مصطفی مومنی
عضو گروه معارف اسلامی دانشگاه
