مواجهه با سرب و سمیت آن
مواجهه با سرب و سمیت آن
مواجهه با سرب و اثرات زیان آور آن روی سلامتی انسان ، همچنان یك مشكل بهداشت عمومی و بهداشت حرفه ای در سطح جهان است.
سرب، یكی از فلزات سنگین است و اثرات زیان آوری روی سلامتی انسان همانند سـمیت سیسـتم عصبی، سمیت نفرونهای كلیوی، اثرات مضر بر سیسـتم قلبی- عروقی، سرطانهای معده، ریه و مثانـه، ایجاد آلرژی نوع یـك و اخـتلال در یـادگیری دارد. آژانس بین المللی تحقیق روی سرطان تركیبات معدنی سرب را بـه عنـوان «احتمـالاً سرطانزا برای انسـان» طبقـه بنـدی كـرده است.
در مطالعه انجام شـده بـر روی 850 كـودك كـه در مجاورت یك كارخانه بازیافت باتری در كشـور برزیـل انجام شد ، 311 كودك سطح سرب خونی بالاتر از حـد مجاز تعریـف شـده توسـط سـازمان بهداشـت جهـانی داشتند. محققــین تجمــع بــالای ســرب در سیســتمهــای بیولوژیكی را عمدتاً ناشی از مصرف بنـزین سـرب دار در كشورها دانسته اند.
به علت مصرف بـالای سرب در صنایع، سرب وارد اكوسیستم شده و به زنجیـره هـای غذایی انسان وارد می شود. بـه خـاطر خاصـیت تجمــعی سرب در بدن به خصوص در استخوانها، ایــن قابلیــت را دارد كــه تــا غلظتهای سمی در بدن انسان بالا رود.
از منـابع محیطـی هـوا، گـرد و غبـار، مـواد غـذایی و آشامیدنی، جوهر، سیگار كشیدن، غـلات و میـوه جـات تولید شده بـا آب آلـوده یـا در زمـین آلـوده و ظـروف سفالی و كریستال میتوانند منبع اصلی تماس و دریافت سرب باشند.
زباله های الكترونیك، سوختهای فسیلی، سرب موجود در رنگ و بازیافت غیر بهداشتی سـرب باعـث افـزایش مواجهـه بـا آن در كشـورهای در حـال توسـعه اسـت. عروسـكهـای چینـی رنـگ شـده بـا رنـگ سرب دار، داروهای سنتی و ادویه جات وارداتی از منـابع سرب هستند.
سرب از راه سیستم گـوارش، استنشـاق و پوسـت وارد بدن میشود. سهم دریافت سـرب از طریـق گوارشی و دهان در کودکان خیلی بیشتر از استنشاق است زیرا کودکان به علت حس کنجکاوی بسیاری از اجسامی که حاوی رنگ هستند ( از جمله عروسک و اسباب بازی) را در دهان خود فرو میبرند که این باعث وارد شدن سرب در بدن آنها میشود.
تعیین میزان سرب در بدن انسان از طریق تعیین آن در نمونه های بیولـوژیكی ماننـد خـون، پلاسمای خون، ادرار، مو، ناخن و بزاق انجام مـیشـود.
دکتر سمیه رحیمی مقدم
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی نیشابور
