کاربرد نانوذرات در درمان فوتوداینامیک

  امروزه یکی از مهم ­ترین چالش های علم پزشکی درمان بیماری ­هایی هم چون سرطان می­ باشد که سالانه جان میلیون­ ها نفر را تهدید می کند.

 پرتودرمانی و شیمی درمانی از جمله روش­ های درمانی جهت مقابله با این بیماریست که در زمره شیوه­ های تهاجمی بشمار می ­روند. از طرف دیگر با توجه به پیشرفت روزافزون روش­ های آشکارسازی تومورها و سلول­ های سرطانی لزوم طراحی تکنیک­ هایی که علاوه بر غیرتهاجمی بودن بتواند تومورهای بسیار کوچک را هدف درمان قرار دهد، مطرح شده است.

در این میان می­ توان به درمان فوتوداینامیک که از روش­ های تقریباً غیرتهاجمی و با عوارض جانبی کم می­ باشد، اشاره کرد. در این روش ابتدا مولکول­ های یک حساس کننده به سلول وارد می­ شود، سپس تابش نور در طول موج مناسبی از ناحیه مرئی انجام می­گیرد. درمان فوتوداینامیک از طریق تولید اکسیژن یگانه و رادیکال آزاد در اثر فرایندهای آپوپتوز و نکروز موجب مرگ سلول می شود (1و2).

نیاز اولیه در این گونه از درمان­ شامل یک حساس ­کننده نوری مناسب و مولکول اکسیژن است (3).

گرچه در این تکنیک تابش نور با طول موج مناسب ضرورت انجام درمان است، اما این طول موج بر حسب ماده حساس­ کننده متفاوت خواهدبود. هم چنین جذب مؤثر حساس کننده ­های نوری توسط سلول­ های هدف از الزامات مهم موفقیت این روش می­ باشد.   

در این میان نانو ذرات طلا به دلیل غیرسمی بودن و عدد اتمی بالا و توانایی انتقال حرارتی زیاد در بسیاری از مطالعات به عنوان عاملی مهم در تحویل هدفمند حساس کننده ­ها به بافت به کار رفته­ اند. شایان ذکر است نانوذرات طلا با سایز nm30جذب خوبی در بافت از خود نشان می­ دهند و در صورت باند شدن با دارو یا حساس­ کننده، موجب افزایش میزان جذب این فاکتورها در تومور یا بافت هدف شده و افزایش راندمان درمان فوتوداینامیک را به دنبال دارند (4).

References

1- Ayaru L, Bown SG, Pereira SP. Photodynamic therapy for pancreatic carcinoma: experimental and clinical studies. Photodiagnosis Photodyn Ther. 2004; 1(2): 145-55.

2- Allison RR, Mota HC, Bagnato VS, Sibata CH. Bio-nanotechnology and photodynamic therapy--state of the art review. Photodiagnosis Photodyn Ther. 2008; 5(1): 19-28.  

3- Xiangzhao Ai, Jing Mu, Bengang Xing. Recent Advances of Light-Mediated Theranostics. Theranostics. 2016; 6(13): 2439-2457.

4- Sobhani N, Sazgarnia A, Rajabi O, Soudmand S, Naghavi N. A study on the photobleaching effect of 5-ala conjugated gold nanoparticles in a CT26 tumor model during Photodynamic Therapy. 2012; 9(3): 217-224.

نفیسه سبحانی

عضو هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی نیشابور