کمبود ویتامین D

     کمبود ویتامین D در بسیاری از نواحی  فوق العاده شایع است، اما بسیاری از افراد به اشتباه بر این باورند که در معرض خطر کمبود آن نیستند چرا که آنها غذاهای غنی از ویتامین D (مانند شیر) مصرف می کند.

     تعداد بسیار کمی از مواد غذایی وجوددارد که به طور طبیعی حاوی سطوح درمانی ویتامین D باشد و حتی غذاهای غنی شده حاوی ویتامین D کافی برای پشتیبانی از نیازهای سلامت افراد نمی باشد.

    علی رغم نام ، ویتامین D یک ویتامین معمولی نیست. در واقع یک هورمون استروئیدی است که در درجه اول از طریق قرار گرفتن در معرض نور خورشید حاصل می شود، نه از طریق رژیم غذایی.

    قبل از سال 2000، تعداد کمی از پزشکان این احتمال را می دادند که ممکن است شما دچار کمبود ویتامین D باشید. اما فن آوری ارزان اندازه گیری سطح ویتامین D به طور گسترده ای در دسترس قرار گرفت، مطالعات بیشتر و بیشتر، انجام شد و به طور فزاینده روشن شد که کمبود ویتامین D کاملا شایع است. 

نتایج تحقیقات حاکی از آنست که:

·         مرکز کنترل و پیشگیری بیماری (CDC) گزارش می دهد که 32 درصد از کودکان و بزرگسالان در سراسر ایالات متحده دچار کمبود ویتامین D بودند - و این  مسئله به شدت دست کم گرفته شده بود.

·         • در مطالعات تغذیه و سلامت عمومی بررسی ها نشان داد که 50 درصد از کودکان یک تا پنج سال، و 70 درصد از کودکان بین سنین شش تا 11 سال، دچار کمبود و یا سطح ناکافی ویتامین D هستند.

·         برآورد محققان بیانگر اینست که در کل 50 درصد از افراد در معرض خطر کمبود و عدم کفایت ویتامین D می باشند.

    محققان همچنین اشاره کرده اند که کمبود ویتامین D در بزرگسالانی که همیشه از لباس برای حفاظت از آفتاب استفاده می کنند در سنین مختلف شایع است (در این افراد تولید ویتامین  D متوقف و یا محدود می شود) .

    تخمین زده شده که بسیاری از افراد بدلیل عدم قرار گرفتن در معرض نور خورشید و تمایل به صرف وقت در فضاهای بسته مستعد کمبود ویتامینD  می باشند که در این میان افراد سالخورده بالای 70 سال حدود 30 درصد کمتر از افراد جوانتر ویتامین D ناشی از تماس با نور خورشید کسب می کنند.  

هفت نشانه که ممکنست بیانگرکمبود ویتامین D  در شما باشد:

    تنها راه اطمینان از اینکه شما دچار کمبود ویتامین D می باشید آزمایش خون است. با این حال، برخی از علائم و نشانه های نیز وجود دارد که به آگاهی شما کمک می کند. در موارد زیر ، شما باید از نظر سطح ویتامین D مورد آزمایش قرار گیرید.

1-داشتن پوست تیره

کسانیکه پوست تیره دارند بیشتر در معرض خطر کمبود ویتامین D هستند، چرا که اگر شما دارای پوست تیره هستید نسبت به فردیکه دارای پوست روشن می باشد ، به اندازه 10 برابر بیشتر نیاز دارید در معرض خورشید قرار گیرید تا همان مقدار ویتامین D در بدنتان تولید شود.

همانگونه که می دانید رنگدانه پوست خود به عنوان یک کرم ضد آفتاب طبیعی عمل می کند، به طوری که اگر رنگدانه شما بیشتر باشد، شما نیاز به صرف زمان بیشتری در مقابل نور خورشید دارید تا مقدار کافی ویتامین Dبدست آورید. 

2- احساس افسردگی

سروتونین یک هورمون مغزی است که موجب بهبود خلق و خوی می شود، این هورمون با قرار گرفتن در معرض نور روشن مانند نور خورشید افزایش می یابد  و با عدم قرار گرفتن در معرض نور خورشید کاهش می یابد. در سال 2006، دانشمندان اثرات ویتامین D بر سلامت روانی افراد مسن را ارزیابی نمودند و دریافتند افرادی که سطح ویتامین D آنها پایین بود نسبت به افراد سالم ، 11 بار بیشتر در معرض ابتلا به افسردگی بودند.

3-سن بالای 50 سال

همانطور که گفته شد، افراد مسن تر کمتر در معرض نور خورشید قرار می گیرند  بنابر این بیشتر در معرض خطر کمبود ویتامین D می باشند. در این زمان، کلیه ها نیز  کمتر ویتامین D را به شکل مورد استفاده بدن تبدیل می کند بنابراین این گروه بیشتر در معرض کمبود ویتامین Dقرار دارند .

4-افزایش وزن یا چاقی (داشتن توده عضلانی بالا)

ویتامین D محلول در چربی است( مانند هورمون) ، به این معنی که چربی بدن ویتامین های محلول در چربی را در خود جمع می نماید. بنابراین اگر شما اضافه وزن دارید یا چاق هستید، به احتمال زیاد نیاز به دریافت مقادیر بیشتری ویتامین D نسبت به افراد لاغر دارید .این مسئله  برای افراد با وزن بدن بالاتر به علت وجود توده عضلانی نیز صادق است.

5-دردهای استخوانی

بسیاری از کسانی که باشکایت درد به پزشک مراجعه می کنند، به خصوص مواردی که همراه با احساس خستگی می باشد، در نهایت فیبرومیالژیا یا سندرم خستگی مزمن برای آنها تشخیص داده نمی شود.

"بسیاری از این علائم نشانه کلاسیک نرمی استخوان ناشی از کمبود ویتامین D می باشد، که این مسئله از کمبود ویتامین D در بزرگسالان که موجب پوکی استخوان می شود متفاوت است. "آنچه در این افراداتفاق می افتد این است که کمبود ویتامین D باعث نقص در قرار دادن کلسیم به ماتریکس کلاژن شده است. در نتیجه، فرد دچاردرد استخوان شده است."

6-تعریق سر

یکی از اولین، علائم کلاسیک کمبود ویتامین D عرق سر است. در واقع، پزشکان باید از مادران در مورد عرق کردن سر کودکان بپرسند ،چرا که در بسیاری از موارد عرق نمودن سر می تواند به علت کمبود این ویتامین باشد. تعریق بیش از حد در نوزادان به دلیل تحریک پذیری عصبی و عضلانی هنوز هم به عنوان یک نشانه مشترک  از اولین علائم ویتامینD  توصیف می شود.

7- مشکل روده ای

به یاد داشته باشید، ویتامین D یک ویتامین محلول در چربی است، یعنی اگر توانایی دستگاه گوارش شما برای جذب چربی دچار مشکل باشد ، ممکن است جذب ویتامین های محلول در چربی مانند ویتامین D نیز کاهش یابد. شرایطی که در روده باعث این وضعیت می شودشامل:بیماری کرون، سلیاک و حساسیت به گلوتن غیر سلیاک و بیماری التهابی روده می شود.

نتیجه: کمبود ویتامن D باید مورد توجه قرار گیرد و یکی از بهترین و ارزانترین راه های دریافت این ویتامین قرارگرفتن در معرض نورخوشید می باشد. بنابراین با توجه به زندگی آپارتمان نشینی همه افراد خصوصا والدین باید به این مسئله توجه نمایند و در زمانهای مناسب شرایطی را فراهم نمایند که کلیه افراد خانواده در معرض نور خورشید قرار گیرند.

تهیه کننده :  غلامرضا محمدی

عضو هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی نیشابور