پنومونی ( ذات الریه ) را بیشتر بشناسیم

براساس اعلام سازمان بهداشت جهانی 15% از کودکان زیر 5 سال در جهان به علت پنومونی ( ذات الریه ) فوت می‌کنند.

بیماری پنومونی که نام قدیمی آن ذات الریه است عفونت یا التهاب شدید یک یا هر دو ریه به صورت همزمان است که سبب بروز علائم تنفسی می شود. در این بیماری حبابچه های هوایی موجود در ریه ها پر از چرک و سایر مواد مایع می شود و رسیدن اکسیژن به خون با مشکل مواجه می گردد پنومونی بزرگترین عامل عفونی منجر به مرگ در کودکان سراسر جهان می باشد. برآورد شده است که  این بیماری 922000 کودک زیر 5 سال را در سال 2015 از بین برده است. این بیماری در جنوب آسیا و کشورهای جنوب صحرای آفریقا شایعتر است.

پنومونی میتواند به دلیل عوامل عفونی، از جمله ویروس ها، باکتری ها و قارچ ها ایجاد شود.

راه انتقال:

ویروس ها و باکتری که معمولا در بینی یا گلوی کودک یافت میشود در صورت استنشاق می تواند ریه ها را آلوده کند. همچنین ممکن است از طریق قطرات منتقله از راه هوا از طریق سرفه یا عطسه  نیز گسترش یابد. علاوه بر این، پنومونی ممکن است از طریق خون به خصوص در طول و در مدت کوتاهی پس از تولد منتقل شود.

علائم:

چند روز قبل از شروع پنومونی علائم عفونت دستگاه تنفسی فوقانی دیده می شود که شامل آب ریزش بینی و سرفه می باشد. ثابت ترین علامت کلینیکی پنومونی ویروسی تب و تنفس های سریع است عفونت شدید بخصوص در شیر خوران بصورت سیانوز (سیاه شدن مخاط ها) و خستگی تنفسی ظاهر می گردد. پنومونی باکتریال درسنین کودکی بطور ناگهانی با لرز تکان دهنده و بدنبال آن تب بالا با سرفه و درد سینه شروع می شود

در موارد بسیار شدید بیماری، نوزادان ممکن است قادر به تغذیه و یا نوشیدن نباشند و نیز ممکن است اختلال در سطح هوشیاری، سرد شدن بدن و تشنج را نیز تجربه کنند.

عوامل خطر:

سوء تغذیه ، به خصوص در نوزادانی که با شیر مادر تغذیه نمیشوند، بیماری های قبلی مانند عفونت HIV علامتدار و سرخک و عوامل محیطی مانندآلودگی هوا، زندگی در خانه های شلوغ و سیگار کشیدن والدین از جمله ریسک فاکتورهای این بیماری می باشد.

درمان:

اغلب موارد پنومونی با آنتی بیوتیک های خوراکی، که توسط پزشک تجویز میشوند درمان میشود. بستری شدن نیز  زمانی صورت میگیرد که  بیماری شدیدتر شده است. استفاده از بخور گرم و مرطوب به تنفس راحتتر کمک میکند. توصیه می شود مایعات به اندازه کافی به کودک داده شود.

پیشگیری:

تغذیه مناسب کلیدی برای تقویت سیستم ایمنی کودکان می باشد.  تغذیه با شیر مادر در 6 ماه اول زندگی علاوه بر پیشگیری از پنومونی در کاهش طول بیماری نیز موثر است همچنین رعایت بهداشت فردی از قبیل شستن دست ها ، نکشیدن سیگار ، قرار نگرفتن در هوای آلوده و محیطهای شلوغ و تزریق واکسن از جمله راههای پیشگیری از ابتلا به بیماری پنومونی است.

عاطفه دهنوعلیان

عضو هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی نیشابور