هر ایرانی سالانه 42 لیتر نوشابه مصرف می کند.

  نوشابه یکی از پرطرفدارترین نوشیدنی های دنیاست و مصرف آن هرروز بیشتر میشود. حتی کودکان هم مقدار زیادی نوشابه مصرف می کنند و نوجوانان و جوانان در تمام دنیا میل و رغبت زیادی به مصرف آن نشان میدهند.

  بطور متوسط هر نفر در ایران سالانه 42 لیتر نوشابه مصرف می کند در حالیکه سرانه مصرف نوشابه در دنیا 12 لیتر است.این در حالیست که سرانه مصرف لبنیات در کشورهای اروپایی حدود 300 کیلوگرم است. رقمی که در ایران تنها 80 تا 90 کیلوگرم می باشد. به عبارت دیگر ایران بالاترین سرانه مصرف نوشابه را در جهان دارد اما از نظر میزان مصرف لبنیات در انتهای جدول جهانی است.

    نوشابه فرآورده ای است که از اختلاط آب ٬ گاز کربنیک ٬ مواد افزودنی مجاز خوراکی ٬ شکر و یا سایر شیرین کننده ها تهیه می شود. افزودنی های مجاز خوراکی میتواند شامل رنگ های خوراکی ٬ طعم دهنده ها ٬ اسیدی کننده ها (اسیدسیتریک ٬ اسیدفسفریک ٬ اسیداسکوربیک ٬ اسیدمالیک ٬ اسید تارتاریک و ...) ٬ نگهدارنده ها ٬ آنتی اکسیدان ها ٬ ضد کف ٬ ابری کننده و کافئین باشد.

  هر قوطی نوشابه گازدارحاوی 10 قاشق چایخوری شکر ٬ 100 تا 150 کیلوکالری انرژی ٬ 35 تا 55 میلی گرم کافئین می باشد.

  آیا این سئوال در ذهنتان پیش آمده است که این نوشیدنی چقدر مفید است یا چقدر ضرر دارد ؟ مصرف این میزان قند و کالری موجود در آن و مصرف کافئین بدون وجود هیچگونه مواد مغذی در نوشابه چه اثری بر بدن شما دارد؟

    پس لازمست بدانید چاقی ٬ پوسیدگی دندان ها ٬ پوکی استخوان از شایعترین عوارض مصرف طولانی مدت این نوشیدنی های پرطرفدارمیباشد .

    این مقدار شکر ٬ کالری و مواد افزودنی مضر در یک محصول که هیچ ارزش غذایی ندارد ٬ نگران کننده است بخصوص که کودکان و نوجوانان از مصرف کنندگان پروپاقرص این نوشیدنی ها هستند. و مصرف این نوشیدنی ها به دلیل دارا بودن کالری بالا ٬ اشتهای افراد را برای مصرف مواد غذایی مفید مانند سبزیجات ٬ پروتئین ها ٬ لبنیات و سایر مواد غذایی با ارزش کاهش میدهد .

  افرادی که به مصرف این نوشابه ها روی می آورند مصرف شیر و فرآورده های مشابه آن را کاهش میدهند. همین امر باعث می شود افرادی که این نوشابه ها را مصرف می کنند کمتر از آنهایی که این نوشابه ها را مصرف نمی کنند کلسیم به بدنشان برسد. این موضوع بویژه برای کودکان و نوجوانان که در سنین رشد هستند در آینده می تواند مشکل ساز باشد.

  - یکی از اجزا اصلی نوشابه اسید فسفریک است. PH (اسیدیته ) اغلب نوشابه ها 8/2 است که نشان میدهد نوشابه ماده ای بسیار اسیدی است. بدن ما بطور طبیعی کمی حالت قلیایی دارد و مصرف ماده ای که شدیدا" اسیدی باشد اثرات سوئی بر سلامت بدن دارد و تعادل بدن را بر هم میزند. دیگر اثر اسید فسفریک دفع کلسیم از استخوان هاست که احتمال بروز پوکی استخوان را افزایش میدهد. درضمن کلسیم برداشته شده از استخوان ها در درون خون جریان یافته و احتمال رسوب کلسیم اضافی در کلیه ها وجود دارد و در طولانی مدت منجر به سنگ کلیه می گردد. از سوی دیگر برای جذب کلسیم موجود در غذاها از طریق دستگاه گوارش نیز نیاز به برقراری نوعی تعادل میان میزان کلسیم و فسفر است . وقتی این تعادل براثر نوشیدن نوشابه گازدار حاوی اسیدفسفریک به هم می خورد جذب کلسیم از دستگاه گوارش نیز دچار اختلال می شود بنابراین بدن از یک سو از کلسیم ذخیره شده در استخوان استفاده می کند و از سوی دیگر به راحتی نمی تواند کلسیم جذب کند و در نتیجه دچار نوعی فقر کلسیم و کاهش تراکم استخوانی و در نهایت پوکی بافت استخوان خواهد شد. کما اینکه براثرنوشیدن بیش از حد نوشابه های گازدار سن ابتلا به پوکی استخوان در ایرانیان به ویژه زنان به 35 سال کاهش و میزان شکستگی ها 3 تا 4 برابر افزایش یافته است.

    - خاصیت اسیدی نوشابه های گازدار سبب فرسایش مینای دندان ها می گردند ضمن اینکه میزان قند بالای این گونه محصولات پوسیدگی دندان ها را تسریع میکنند.

    - نوشابه ها بدلیل داشتن کالری بالا باعث چاقی میشوند. هر لیوان نوشابه (240 میلی لیتر) حاوی تقریبا" 30 گرم قند یعنی 120 کیلو کالری انرژی میباشد ٬ بنابراین اگر فردی روزانه فقط یک لیوان نوشابه بدون کاستن از میزان مصرف سایر مواد غذایی بنوشد هر ماه نیم کیلو گرم به وزن او اضافه خواهد شد که این رقم پس از یکسال رقم چشمگیری خواهد بود.

    - ضمنا"کافئین موجود در نوشابه سبب بی خوابی و افزایش تپش قلب و کم آبی بدن می شود از سوی دیگر نوعی اعتیاد در مصرف کننده ایجاد میکند.

    به خاطر داشته باشید که بیماریها یک شبه پدیدار نمی گردند بلکه در طی سال ها بر اثر پیروی از رژیم های غذایی نامناسب ایجادمی گردند بنابراین مصرف نوشابه های گازدار را به حداقل رسانده و درعوض به نوشیدن آب ٬ آب میوه طبیعی ٬ شیر و دوغ روی آورید.

نعمتی خواه

عضو هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی نیشابور

منابع:

معاونت غذا ودارو http://fdo.sbmu.ac.ir/

مجله سلامت  http://www.healthmag.ir/

خبرگزاری ایسنا  http://www.isna.ir/

خبرگزاری ایرنا  http://www.irna.ir