با توجه به سطح گستردگی شیوع بیماری کووید 19 در سطح جهان و میزان تلفات ناشی از این بیماری، کارکنان مراقبت های بهداشتی و درمانی به دلیل قرارگیری در خط اول مقابله با این بیماری امکان بیشتری (نسبت به سایرین) برای در معرض بروز اختلالات روانشناختی و اضطراب قرار دارند. در یک مطالعه مقطعی که بر روی پرسنل پزشکی در کشور چین در طی انتشار کووید 19 در دهم فوریه تا بیستم فوریه 2020 انجام شده نشان می دهد که از بین 512 نفر پرسنل حدود 164 نفر (32.03%) تماس مستقیم با بیمار آلوده به کووید 19داشتند. در این بین میزان شیوع اضطراب حدود 12.5درصد بود که 10.35درصد افراد اضطراب خفیف، 1.36 درصد اضطراب متوسط و حدود 0.78 درصد اضطراب شدید تجربه کرده اند. همچنین، بررسی نتایج همین تحقیق نشان داد پرسنلی که در تماس مستقیم با بیماران آلوده به کووید 19هستند نسبت به افرادی که در تماس مستقیم با این بیماران نیستند دارای شاخص اضطرابی بیشتری هستند. همچنین میزان شاخص اضطراب در پرسنل پزشکی شهرهای آلوده (مثل شهر ووهان) نسبت به پرسنل پزشکی سایر شهرها بیشتر است. در یک بررسی دیگر که بر روی پزشکان و پرستاران بیمارستانی در ووهان چین در طی انتشار بیماری کووید 19 انجام شده نشان می دهد که کارکنان مراقبت های پزشکی درجه بالایی از علائم افسردگی (50.4 درصد) اضطراب (44.6 درصد) بی خوابی ( 34 درصد) و دردمندی (71.5 درصد) را تجربه می کنند.

نکته قابل تأمل اینکه بر اساس نتایج به دست آمده از این تحقیق، خانم ها و افراد در تماس مستقیم با بیماران آلوده به کووید 19 میزان بالاتری از علائم روانشناختی ذکر شده را گزارش کرده اند. بنابراین بر اساس نتایج مطالعات ارائه شده به نظر می رسد رسیدگی و حفظ سلامت روان کارکنان مراقبت های پزشکی در طی مواجه با بیمارن عفونی مسری و همچنین بیماری کووید 19 از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.

راهکارها :

   * به عنوان پرسنل بهداشتی درمانی، ممکن است احساس کنید که به شدت تحت فشار هستید. در شرایط فعلی این احساس شما کاملاً طبیعی است. داشتن استرس و اضطراب و احساسات مشابه به این معنی نیست که شما نمی توانید وظایف خود به درستی انجام دهید یا ناتوان هستید. همان گونه که از نظر علمی خود را قوی می کنید، باید از نظر روحی نیز خود را تقویت کنید که بتوانید به فعالیت های خود ادامه دهید.

   * در این دوران از خود مراقبت کنید. بین شیفت های کاری خود، خوب استراحت کنید و تغذیه مناسب داشته باشید، فعالیت فیزیکی مناسب (ورزش) کنید و در تماس با خانواده و دوستان باشید. سعی کنید روحیه خود را قوی و خود را شاد نگهدارید. از روش های مضر نظیر استعمال دخانیات و مصرف مشروبات الکلی یا داروهای آرام بخش پرهیز کنید. چرا که این قبیل روش ها در دراز مدت شرایط روحی شما را بدتر خواهد کرد. سعی کنید از هر روش مؤثری که قبلاً نیز برای کنترل استرس ها استفاده می کردید، برای آرامش خود استفاده کنید. فراموش نکنید که کار در زمینه بیماری کرونا، دوی سرعت نیست، یک ماراتون است!

   * متأسفانه برخی از پرسنل بهداشتی درمانی که در زمینه مراقبت و درمان مبتلایان به کووید 19 فعالیت می کنند، مورد بی مهری خانواده و دوستان خود قرار می گیرند و به نوعی از پرسنل بهداشتی درمانی دوری می کنند. این نوعی انگ علیه افراد است. این اتفاق می تواند شرایط را برای کار پرسنل سخت تر کند. به هر حال ناراحت نشوید! ارتباط خود را با خانواده و دوستان از طریق تلفن و شبکه های مجازی حفظ کنید و اطلاعات مناسب به آنان بدهید.

   * دوستان و همکاران شما در محیط کار ممکن است تجربیات مشابهی داشته باشند که می توانید حمایت های روحی را از آنان بگیرید. با هم گفتگو کنید.

   * برای اطلاع رسانی به افراد بیسواد یا کم سواد و یا افرادی که مشکلات درک و دریافت دارند، راه های مناسبی را باید پیدا کنید. آموزش ها باید به زبان ساده و قابل فهم برای آنها ارائه شود.

   * باید بدانید که چگونه از مبتلایان به کووید 19 حمایت کنید. این موضوع خصوصاً اگر فرد دچار بحران های روحی بوده و نیازمند حمایت روانی باشد اهمیت زیادی دارد.

 

منابع 

- Liu C-Y, Yang Y-z, Zhang X-M, Xu X, Dou QL, Zhang W-W. The prevalence and influencing factors for anxiety in medical workers fightingCOVID-19 in China: A cross-sectional survey. Available at SSRN 3548781. 2020.

Journal of Military Medicine  February 2020, Volume 22, Issue 2 Pages: 184-192

Psychological Impacts of Covid-19 Outbreak on Mental Health Status of Society Individuals: A Narrative Review

-آخرین دستورالعمل وزارت بهداشت درخصوص بهداشت روان و جنبه های روانپزشکی درجریان اپیدمی بیماری کووید-19

 

 

دکتر زهره فروزش کارشناس برنامه سلامت گروه سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد

معاونت بهداشت دانشکده علوم پزشکی نیشابور