مدیر گروه بیماریهای غیرواگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی نیشابور، در نشست خبری که به مناسبت هفته جهانی دیابت و پویش من هم آزمایش HIV می دهم برگزار شد، گفت: در حال حاضر ۲۵۰۸۷ نفر بیمار دیابتی در مناطق تحت پوشش دانشگاه شناسایی شدهاند که از این تعداد، ۷۴۷ نفر مبتلا به دیابت تیپ یک و ۲۴ هزار و ۳۴۰ نفر مبتلا به دیابت تیپ دو هستند.
دکتر زهرا دستجردی افزود: بر اساس مطالعات ملی شیوع و عوامل خطر بیماریهای غیرواگیر، برآورد کشوری ابتلا به دیابت در میان افراد بالای ۲۵ سال حدود ۱۴ درصد و در استان خراسان رضوی ۱۲/۷ درصد است. در نیشابور نیز برآوردها حاکی از ابتلای حدود ۴۰ هزار نفر به دیابت است که تاکنون ۲۵ هزار نفر از آنان، معادل ۶۰ درصد، شناسایی شدهاند. به این ترتیب، با شناسایی این تعداد بیمار، حدود ۸ درصد از جمعیت بالای ۲۵ سال تحت پوشش دانشگاه—در مقایسه با شیوع ۱۲/۷ درصدی استان—شناسایی شدهاند، در حالی که حدود ۱۵ هزار نفر دیگر، معادل ۴۰ درصد مبتلایان، یا از بیماری خود اطلاعی ندارند یا خدمات خود را از بخش خصوصی دریافت میکنند.
وی با بیان اینکه اجرای خدمت خطرسنجی سلامت برای افراد بالای ۳۰ سال، موجب تشخیص زودهنگام دیابت نسبت به گذشته شده است، افزود: در سالهای گذشته اغلب بیماران زمانی شناسایی میشدند که با عوارضی چون زخم پای دیابتی، سکته یا نارسایی کلیه مراجعه میکردند، اما امروز غربالگری منظم در خانههای بهداشت و پایگاههای سلامت، امکان تشخیص زودهنگام را فراهم کرده است.
دیابت در مردان کمتر شناسایی میشود
دستجردی با اشاره به اینکه مراجعه زنان برای غربالگری بیشتر از مردان است گفت: این موضوع به معنی شیوع بالاتر دیابت در زنان نیست، بلکه مردان به دلیل مشغله یا بیتوجهی، کمتر به مراکز بهداشتی مراجعه میکنند و در نتیجه بیماری آنان در مراحل پیشرفتهتر شناسایی میشود.
وی از مردان خواست از فرصت خطرسنجی سالانه استفاده کنند و افزود: در این خدمت، قند خون و کلسترول افراد بالای ۳۰ سال بهصورت رایگان در مراکز بهداشت اندازهگیری میشود.
مراقبت ماهانه و کنترل مؤثر بیماری
به گفته دکتر دستجردی، بیماران شناساییشده ماهانه توسط بهورز یا مراقب سلامت و هر سه ماه یکبار توسط پزشک مورد مراقبت قرار میگیرند. او گفت: در حال حاضر حدود ۵۰ درصد بیماران تحت مراقبت پزشکی و ۶۰ درصد تحت مراقبت غیرپزشکی هستند. از میان بیماران تحت مراقبت، حدود ۷۰ درصد کنترل قند خون مطلوب دارند.
ورزش، تغذیه سالم و مدیریت استرس؛ سه رکن پیشگیری
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اهمیت اصلاح سبک زندگی گفت: پیشگیری از دیابت با سه عامل کلیدی یعنی ورزش روزانه، تغذیه سالم متناسب با درآمد خانوار و مدیریت استرس امکانپذیر است.
او افزود: در اغلب مراکز بهداشتی روانشناس مستقر است و مردم میتوانند بهصورت رایگان از آموزش مهارتهای زندگی مانند مدیریت استرس و حل مسئله بهرهمند شوند.
باورهای نادرست درباره تغذیه دیابتیها
دکتر دستجردی با هشدار نسبت به برخی تبلیغات نادرست در زمینه تغذیه دیابتیها گفت: مصرف بیرویه قندهای مصنوعی و مواد غذایی موسوم به دیابتی میتواند موجب تحریک ترشح انسولین، افزایش اشتها و دریافت کالری، در درازمدت افزایش وزن و در نهایت کنترل نامناسب قند خون شود. بیماران باید بدانند هیچ ماده غذایی در دیابت ممنوع نیست، بلکه مقدار مصرف اهمیت دارد.
وی افزود: حدود ۱۰ درصد از کل کربوهیدرات روزانه افراد دیابتی میتواند از قندهای ساده تأمین شود و میوههایی مانند انگور، هندوانه یا خربزه نیز با رعایت تعادل قابل مصرف هستند.
غربالگری، کلید شناسایی بیماران خاموش
دکتر دستجردی با تأکید بر اینکه دیابت بیماری خاموشی است که ممکن است سالها بدون علامت باقی بماند گفت: ممکن است فرد سالها دیابت داشته باشد اما هیچ علامتی ندهد؛ بنابراین انجام غربالگری سالانه برای افراد بالای ۳۰ سال، بهویژه بالای ۳۵ سال ضروری است.
وی با اشاره به دستاوردهای پویش سال ۱۴۰۲ خاطرنشان کرد: در جریان پویش دیابت و فشار خون، حدود دو هزار بیمار دیابتی جدید شناسایی شدند که این امر نشاندهنده اهمیت اجرای پویشهای سلامت است.
دکتر دستجردی در پایان گفت: ۷۴۷ بیمار دیابت تیپ یک در نیشابور شناسایی شدهاند که به دلیل نیاز به درمان تخصصی، تحت نظارت پزشکان متخصص هستند. تجدید نسخه دارویی این بیماران در مراکز بهداشتی انجام میشود اما تنظیم دوز انسولین همچنان زیر نظر متخصص صورت میگیرد.