بیماری سل قدمتی به اندازه تاریخ بشریت دارد و موضوع تازهای نیست. شرایط در دهه های آخر هزاره قبل به گونهای پیش میرفت که تصور می شد تا سال ۲۰۰۰ میلادی، بیماری سل به یک خاطره در ادبیات پزشکی تبدیل شود، اما اتفاقاتی افتاد که شرایط برای بروز مجدد روند افزایشی بیماری فراهم شده و مجددا با افزایش تعداد مبتلایان به سل مواجه باشیم و یکی از آن اتفاقات، بروز بیماری HIV بود. به همین منظور گفت و گویی با مدیر گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری های معاونت بهداشت دانشکده داشتیم.
دکتر زهرا دستجردی در این رابطه بیان کرد: ابتلای به HIV باعث تضعیف سیستم ایمنی بدن می شود و همین امر منجر به تکثیر میکروبهایی میشود که در سیستم دفاعی بدن افراد دارای عفونت سلی غیر فعالاند. عامل دیگر برای افزایش روند بیماری سل، بروز مقاومت های دارویی بدلیل تجویز یا مصرف اشتباه یا ناکامل رژیم درمانی توسط بیماران بوده و هست که متاسفانه سبب کاهش پاسخ به درمان و طولانی شدن طول مدت سرایت پذیری بیماران میشود.
وی افزود: میکروب سل، نوعی باکتری است که میتواند هریک از اندامها و ارگانهای بدن را درگیر کند و به دلیل این که میکروبی اکسیژن دوست است بیش از تمام ارگانهای بدن به سراغ ریهها میرود؛ از اینرو بیش از ۸۰ درصد موارد ابتلا به سل از نوع ریوی هستند و این امر باعث شده تا در ادبیات پزشکی عامیانه یا محاوره با عموم مردم، بلافاصله با آمدن نام سل افراد به یاد سل ریوی بیفتند و از آنجا که اغلب موارد بروز را سل های ریوی تشکیل می دهند، شاه علامت شناخت بیماری، داشتن یک دوره سرفه طولانی مدت حداقل دو هفتهای است که البته علاوه بر سرفه، بیماری می تواند دارای یک یا چند مورد از علائم دیگری همچون تب، تعریق شبانه، کاهش وزن، بیاشتهایی، مشاهده خلط خونی، درد در قفسه سینه و... نیز باشد ولی چون وجود خلط خونی نشان از تاخیر طولانی مدت در تشخیص و پیشرفت بیماری است، در حال حاضر معمولا انتظار نداریم مریض مبتلا به سل، پس از بروز علامت خلط خونی مراجعه و شناسایی شود، بلکه هنر ما این است که پیش از بروز این مرحله، بیمار را شناسایی کنیم.
مدیر گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری های معاونت بهداشت با اشاره به شباهت در علایم تنفسی بیماری کووید۱۹ و سل، تصریح کرد: در طول یکسال اخیر که درگیر پاندمی کرونا بودهایم، هرکسی که علایم بیماری تنفسی، سرفه و تب داشت، در وهله اول هم مردم و هم پزشکان به بروز بیماری کرونا شک میکردند، علاوه بر آن مراجعه بیماران نیز به مراکز درمانی بویژه در ماههای آغازین همهگیری به دلیل ترس از کرونا و توصیههای همگانی به محدود سازی مراجعات بیماران دارای علایم خفیفتر، کاهش یافت و این عوامل دست به دست هم داد تا موارد شناسایی سل در کشور نسبت به سنوات قبل حدود ۳۰ درصد کاهش یابد لذا باید با اطلاع رسانی مناسب به مردم و تکرار آموزشها و بازآموزیهای مراقبان سلامت و پزشکان، شناسایی مبتلایان به سل را تقویت کنیم و موارد مغفول مانده سل را که امسال از شناسایی جا ماندند، احتمالا پس از پیشرفت بیماری و تشدید علایم خودشان تدریجا به مراکز درمانی مراجعه خواهند کرد، اما هنر ما شناسایی زودرس بیماری است تا اولا بیماران را پیش از آسیب های گسترده درمان کرده و ثانیا احتمال اننقال بیماری از این بیماران را به سایرین کاهش دهیم.
دکتر زهرا دستجردی در پایان گفت: درسال 1399 در نیشابور میزان بروز گزارش شده سل حدود 11مورد در هر یکصد هزار نفر جمعیت بوده است. از تعداد 58 مورد مبتلا به سل گزارش شده در سال 1399، 40 درصد موارد را زنان بیمار و60 درصد را مردان بیمار تشکیل میدادند. همچنین بیشترین میزان بروز سل مربوط به گروه سنی 65 سال به بالا بوده است که این حاکی از موفقیت چشمگیر دانشکده علوم پزشکی نیشابور در کنترل این بیماری است.