آسم بیماری التهابی مزمن راه های هوایی است که موجب حساسیت بیش از حد، ادم و تولید مخاط در آنها می شود. این بیماری می تواند باعث محدودیت فعالیت فیزیکی بیمار، مشکالت روانی مانند اضطراب و افسردگی و کاهش کیفیت زندگی بیماران گردد.

بیماری های مزمن به دلیل طولانی بودن و ایجاد اختلال در فعالیت جسمی، اجتماعی و شغلی همواره کیفیت زندگی بیماران را تحت تأثیر قرار می دهند. آسم به علت درمان طولانی و حملات بیماری، منجر به آسیب روانی شده و به دلیل مزمن بودن بیماری ارتباط واضحی بین شدت آسم و کیفیت زندگی بیمار وجود دارد.

نامطلوب بودن کیفیت زندگی بیماران مبتلا به آسم در ابعاد جسمانی، روانی و اجتماعی احتمالاً به این دلیل است که این بیماران به علت عدم توانایی در انجام تهویه مناسب و علایم ناشی از آن دچار اختلال در فعالیت می شوند. ترس از بروز حملات آسمی باعث محدودیت فعالیت و در نتیجه افزایش وابستگی به دیگران و نهایتاً باعث تآثیر نامطلوب بر کیفیت زندگی بیماران می شود،کیفیت زندگی مفهومی پیچیده است که با مفاهیمی چون سلامت و رضایت از زندگی مورد استفاده قرار می گیرد، شناخت عوامل دخیل در کاهش کیفیت زندگی به تشخیص زود هنگام بیماران آسیب پذیر کمک می کند و به تعدیل و اصلاح این عوامل، امکان بهبودی و ارتقای کیفیت زندگی فراهم می شود با تأکید بر این نکته که عوامل روانشناختی به عنوان عوامل محرک بیماری آسم در نظر گرفته می شوند درمانگران می توانند درمان های روانشناختی را برای بهبود نشانه ها و علایم آسم مورد استفاده قرار دهند.

یکی از این درمان های روانشناختی ذهن آگاهی (Mindfulness) می باشد. ذهن آگاهی نوعی آگاهی است که در زمان توجه ما به تجربیاتمان نسبت به موضوع خاصی شکل می گیرد. توجهی که متمرکز بر هدف است و در زمان حال و بدون قضاوت صورت می گیرد و در بهبود کیفیت زندگی کلی و ابعاد جسمانی و روانی مؤثر است.

این روش مستلزم راهبردهای رفتاری و شناختی و فراشناختی ویژه ای برای متمرکز کردن فرآیند توجه است که به نوبه خود به جلوگیری از عوامل ایجاد کننده خلق منفی، فکر منفی، گرایش به پاسخ های نگران کننده و رشد دیدگاه جدید و شکل گیری افکار و هیجان های خوشایند منجر می شود و هدف آن افزایش آگاهی از طریق توجه به اهداف در لحظه اکنون و به صورت غیر قضاوتی است.

ذهن آگاهی را می توان یک ظرفیت ذهنی در نظر گرفت که بین افراد مختلف متفاوت است و از طریق روش های مختلف تقویت می شود. این روش درمانی به افراد کمک می کند تجربه لحظه به لحظه را درک کرده و پاسخ های خودکار و عادی به تحریک منفی را کاهش دهند و یک مداخله مؤثر برای درمان اضطراب و افسردگی نیز در نظر گرفته می شود. این شیوه درمان به واسطه تمرکز بر توجه و جلوگیری از نشخوارهای فکری باعث گسترش افکار جدید و کاهش هیجانات ناخوشایندی از قبیل اضطراب و افسردگی می شود مداخلاتی که باعث تمرکز ذهن می شود اثرات مثبت بر سلامت افراد از جمله بهبود خلق و خوی، کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی دارد.

جلسات آموزش کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی شامل 8 جلسه و توسط متخصصان روانشناسی بالینی در مراکز مشاوره انجام می گردد.

تهیه و تنظیم : دکتر زهره فروزش کارشناس سلامت روان گروه سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد معاونت بهداشت دانشکده علوم پزشکی نیشابور

منابع

عنوان مقالات :

• تأثیر آموزش کاهش استرس مبتني بر ذهن آگاهي بر کيفيت زندگي بيماران مبتلا به آسم
• تأثیر شناخت درماني مبتني بر ذهن آگاهي بر اضطراب، افسردگي و علائم جسماني بيماران مبتلا به آسم